weblog

6 reacties

Afrika hongert niet alleen door droogte

Het is weer te lang droog in de Hoorn van Afrika en hongersnood dreigt in Somalië, Ethiopië en Kenia. Het vee is al dood, de kinderen volgen. Een natuurramp?

Twee maanden geleden was ik in Ethiopië voor een serie artikelen over de Nederlandse tuinbouw, die daar de productie groente en bloemen op poten zet. Ik zag er mooie bedrijven, die voor lokale boeren mooie voorbeelden vormen hoe efficiënter en productiever om te gaan met water. Maar ook zag ik de andere kant van het verhaal van die buitenlandse agrarische investeringen.

In droge gebieden waar tot op heden alleen mobiele herdersvolkeren het uithielden, stampen investeerders uit allerlei buitenlanden geholpen door de Ethiopische regering enorme suikerriet- en katoenplantages uit de grond. Ik heb er gezien hoe dat de oude routes van rondtrekkende veehouders, de pastoralisten, verstoort. Goede weidegronden, die eeuwenlang als vluchthaven dienden bij langere droogtes, zijn niet meer bereikbaar of ingepikt. Ik zag er ook hoe die gebieden door de nieuwe activiteiten opeens tienduizenden nieuwe bewoners krijgen, aangetrokken door het geld en de werkgelegenheid. Ik zag er een stuwmeer goed voor irrigatie, maar slecht voor de ecologie, waarvan die veehouders afhankelijk zijn.

Politiek handelen
Ethiopië heeft op een bevolking van 75 miljoen mensen zo’n 10 miljoen pastoralisten. Die trekken met hun kuddes vooral door de armste gebieden. In een provincie als Afar in het noordoosten van Ethiopië is driekwart van de 1,4 miljoen inwoners nomadisch veehouder. Juist deze mensen die tot voor kort het beste op droogteperiodes als deze waren voorbereid, zijn nu de slachtoffers. Het zal in de media wel weer een natuurramp gaan heten. Klimaatverandering zal naar voren worden geschoven als diepere oorzaak. Ook door lokale politici, die daarmee de aandacht afleiden van de vraag of niet ook hun politiek handelen oorzaak is van de honger.

Het ontwikkelen van de economieën in Oost-Afrikaanse landen is niet op voorhand verwerpelijk. De Nederlandse tuinbouw kan er een goede rol spelen. Ze heeft de beste teeltkennis ter wereld te bieden, werkgelegenheid en maatschappelijk verantwoord ondernemerschap. Maar als die nieuwe activiteiten het einde betekenen van de traditionele systemen van veeteelt en gemengd bedrijf, die overleven in de droogste gebieden hier al vele duizenden jaren hebben mogelijk gemaakt, dan weten we dat we tot in lengte van jaren geldverslindende noodhulpcampagnes zullen moeten blijven financieren. Geld dat beter zou worden gestoken in de verbetering van de sociaal-economische emancipatie van die al zo lang droogtebestendige veehouders, in plaats van in hun letterlijke en figuurlijke marginalisering.

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Henric vd Krogt

    Ton,

    waarom lees ik dit soort dingen alleen op de site van G+F en nooit in bv de volkskrant? Schrijf daar eens een artikel voor, als tegengeluid voor de berichtgeving over natuurrampen door klimaatverandering en dergelijke.

  • no-profile-image

    Ton van der Scheer

    Goed idee

  • no-profile-image

    anoniem

    Het doet pijn om dit te lezen. Dit moet inderdaad openbaar gemaakt worden, helemaal eens met Henric.

  • no-profile-image

    Robert Bergenhenegouwen

    Ik stoor me al jaren aan de bijna gratis exportering van de strategische watervoorraad van Afrika naar de EU. De mensen daar leven vooral op ondergrondse water bellen die niet eeuwig aangevuld blijven. "Kom laten we ze op de kapitalistische manier ff korte termijn helpen. Dan hebben afrikanen over een paar jaar helemaal geen grondstoffen (water) meer". Diep triest dat hier zo weinig aandacht voor is.

    Ehtiopie wordt ook wel de groententuin van de arabische wereld genoemd. Hoe kan dat nou als de lokale bevolking de moord steekt van honger en dorst.

    Ik ben zelf ook een keer in Afrika / Tanzania geweest. Daar zaten kwekers die een prachtig economisch verhaal hielden voor de lokale bevolking. Maar ondertussen trokken ze wel een water stroom riching het dorp een groot deel van de dag leeg. Ben er met een erg dubbel gevoel weer vertrokken.

  • no-profile-image

    Peter Verschuren

    Waarom zou je met alle geweld een cultuur in stand willen houden die de ene na de andere hongersnood oplevert? Ik herinner me nog 1983 met de actie 1 voor Afrika met Bob Geldof en Feed the World. Idealistisch besloot ik een half jaar zakgeld te doneren en ik voelde me goed. Een jaar later kwamen echter weer dezelfde beelden en een nieuwe actie, Afrika nu, en ik was in de war. Hoeveel zou ik nu eens geven dat het genoeg was? 1 jaar zakgeld? en als dat niet genoeg was? alles wat ik had? en als dat nou ook eens niet genoeg was?

    De pastoralisten moeten hun eigen lot in handen nemen en onder ogen zien dat veranderende omstandigheden andere oplossingen vragen. Door een explosief gegroeide bevolking is het leven als nomade achterhaald. Als we met z'n allen als nomade zouden leven kon de wereld nog geen dag gevoed worden.

    Willen we met noodhulp de lijdensweg nog langer rekken? Zouden we niet eens moeten werken aan een lange termijn oplossing? Spelen die buitenlandse investeerders daarin niet een sleutelrol? Er zal best kaf tussen het koren zitten, maar laten we onder ogen zien dat er maar 1 weg is.

  • no-profile-image

    J.Brouwer

    Beste Ton,
    Ik las vandaag je opmerkingen in de dagblad Trouw. Als er zoveel wordt geproduceerd op ´´westerse´´ wijze, waarom gaat dat dat voedsel dan niet naar de lokale bevolking? Of is het de produktie toch weer niet zo groot? Of moet het eerst naar ''ons'' worden geexporteerd en kunnen we dan later weer hulpacties organiseren?
    Kortom is het opbouwen van de landbouw in Ethiopie een vorm van neokolonialisme?
    m.vr. gr. J.Brouwer

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.