Verkiezingen in Ede, dé food-gemeente van Nederland

15-03 | Laatste update op 08-07 | |
Wethouder voeding Leon Meijer (CU) op het oude kazerneterrein waar nu start-ups in de foodsector zitten en waar een themapark ontwikkeld wordt. - Foto: Pauw Media
Wethouder voeding Leon Meijer (CU) op het oude kazerneterrein waar nu start-ups in de foodsector zitten en waar een themapark ontwikkeld wordt. - Foto: Pauw Media

Twee raadsverkiezingen geleden stond duurzame landbouw en voeding in Ede al op de politieke agenda. Nu profileert de gemeente zich als dé food-gemeente van Nederland. Met ruimte voor start-ups en een speciale wethouder voor voeding. Over de focus op food is nu amper discussie, wél over het speciale food-thema attractiepark.

Acht jaar geleden was agrifood een hot item in de verkiezingscampagne in Ede. De Gelderse gemeente profileert zich sindsdien als dé gemeente voor duurzame voeding en landbouw. Er kwam zelfs een wethouder voor voeding. Maar in de programma’s voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 is het zoeken naar dit thema. Leeft het thema nog wel?

Focus op agrifood

“Dan heb je ons programma niet goed gelezen”, reageert Leon Meijer, nu al acht jaar de wethouder voeding, namens ChristenUnie. Meijer legt uit dat de gemeente Ede in 2013 na inspraakrondes met inwoners, bedrijven en de gemeenraad besloot de focus te leggen op agrifood. “De gemeente heeft veel agrariërs, een groot buitengebied en veel voedselverwerkende bedrijven – met in de achtertuin de Wageningen Universiteit.” En zijn verhaal gaat nog verder terug. “Vier eeuwen voor Christus, toen de Friezen nog van de ene naar de ander terp sprongen en Zuid-Holland onder water lag, werd er hier rondom Lunteren al landbouw bedreven.”

Lokale en regionale projecten

Terug naar de realiteit van nu. Het belang van duurzame voeding en landbouw is volgens Meijer inmiddels geïntegreerd in gemeentelijk beleid. Er zijn voorbeelden: zo staat in nieuwbouwwijken de energietransitie centraal, wordt er geïnvesteerd in voedseleducatie, zijn er moestuinen op basisscholen en komt er naast één hamburgerketen ook een gezonde winkel bij het nieuwe station. Ook zijn er korte-keten-initiatieven, zoals de coöperatie Boerenhart. Het zijn lokale en regionale projecten die de transitie naar een duurzaam en gezond voedselsysteem moeten versnellen. En dat is de ambitie van de Regio Deal Foodvalley die in 2019 is afgesloten tussen Rijk en verschillende partners in de regio.

14 partijen strijden om 39 zetels

Ede is een snelgroeiende gemeente. Het inwonertal nam afgelopen 10 jaar toe met 9% tot 120.000. Er doen 14 partijen mee aan de verkiezingen, waarvan 5 lokale partijen. Er zijn 39 raadszetels te verdelen. SGP heeft 7 zetels, ChristenUnie 6. De coalitie bestaat uit ChristenUnie, GemeenteBelangen Ede, VVD, GroenLinks en het CDA. Wethouder Meijer staat opnieuw op de kandidatenlijst voor het wethouderschap. Hij wil niet in de raad en staat daarom op de onverkiesbare plek 50.

Export € 1,3 miljard

In de Regio Foodvalley werken acht gemeenten en de provincies Gelderland en Utrecht samen met onderwijsinstellingen en bedrijven om de toppositie op het gebied van agrifood te versterken. Arjen Droog is als directeur verantwoordelijk voor de samenwerking. Zonder enige schroom vertelt Droog dat de overheidssamenwerking in de regio ‘uiterst succesvol’ is en dat blijkt ook uit gegevens van de Agrifoodmonitor 2019 (effect van Covid-19 nog niet zichtbaar). De nauwe samenwerking tussen Ede en Wageningen legde deze gemeenten geen windeieren. De export vanuit Regio Foodvalley steeg sinds 2016 met 22% naar € 5,5 miljard, waarvan € 1,3 miljard aan agrifoodproducten. Ook groeide de werkgelegenheid in food en wel met 7%.

Kennisvlucht

Ondanks deze ‘klinkende’ cijfers is er nog werk aan de winkel. Zo probeert het bedrijfsleven met het project Barneveld Tomorrow de uitstroom van afgestudeerde studenten – kennisvlucht – naar het westen te stoppen door stages, afstudeerplekken en startersfuncties aan te bieden. Droog: “Het vestigingsklimaat is goed, maar het probleem is het gebrek aan ’human capital’, het vinden van de juiste mensen.”

Transitie in de landbouw

Het grotere plaatje is de transitie in de landbouw, één van de drie thema’s van de Regio Deal Foodvalley en vooral gericht op de hier zeer sterk aanwezige pluimvee- en kalverhouderij.

Daarnaast zijn er experimenten om de eiwittransitie in gang te zetten, zoals het kweken van insecten als diervoer en voor humane consumptie. Ook projecten als ‘Lekker Lupine’ en ‘NootSaeck’ kunnen hierbij een rol spelen. Volgens de initiatiefnemers biedt het telen van eiwitrijke lupinebonen en noten een groot voordeel ten opzichte van de soja, die vooral geïmporteerd wordt uit Zuid-Amerika.

Het is volgens Meijer nu vooral zaak om de primaire sector voor de regio te behouden. De sector staat onder druk en is kwetsbaar, meent hij. Meijer: “Het is een zoektocht, want het huidige verdienmodel is niet het verdienmodel voor de toekomst en we moeten de boeren niet uit het oog verliezen. Er is politiek draagvlak, maar we moeten wel stappen ondernemen met elkaar. Waardeer wat je eet en wat er op je bord ligt. Als je inwoners niet meeneemt in die redenering, blijft hetgeen we doen cosmetisch.”

Start-ups in de kazerne

Food-gemeente Ede trekt zoveel mogelijk start-ups naar de Roots Innovation Hub in het World Food Center. En dat gaat in de bedrijfsruimtes in de oude kazerne over van alles en nog wat. Bio-Innovations zit in de groene gewasbescherming. De Fruitkist doet in fruit voor bedrijven en als cadeau. Agrolooks levert holistisch inzicht en advies voor boeren en tuinders. Farm Tree stuwt voedselbossen op in de vaart der volkeren. Marieke Plant helpt food & lifstyle coaches naar meer klanten en omzet. Microgreens teelt en verkoopt lokaal een serie kiemgroenten. En Corvus Drones levert dronetechnologie voor de hele agrarische sector.

WFC Experience discussiepunt

Acht jaar na de vorige verkiezingen is de focus op food niet meer hét verkiezingsthema. Iedereen heeft het omarmd, lijkt het, en strijdt liever om zaken die eigenlijk overal wel spelen, zoals woningbouwlocaties, afval en verkeer. Maar één strijdpunt is er toch nog wel: het WFC Experience. Op het voormalige kazerneterrein Maurits Zuid is gestart met de bouw van een heus thema-attractiepark over voedsel. Het WFC Experience wordt een educatief en interactief museum dat bezoekers moet stimuleren om gezondere en duurzamere keuzes te maken. Kosten: € 60 miljoen.

PvdA is tegen

De wethouder heeft bij de fracties zwaar gelobbyd, maar niet alle partijen weten te overtuigen. De PvdA – met één zetel in de raad – is tegen en wil de beslissing terugdraaien. De partij vreest dat de businesscase die is gebaseerd op bijdragen uit het bedrijfsleven en hoge bezoekersaantallen niet standhoudt. Lijsttrekker Karin Bijl: “Als de gemeente straks structureel meer miljoenen extra moet bijleggen, dan is vanuit de gedachte beter ten halve gekeerd als ten hele gedwaald onze keuze en onderbouwing dat het niet verstandig is om hier verder te gaan.” De PvdA geeft het geld liever uit aan andere belangrijke zaken, zoals zorg en een ruimer minimabeleid. Vooralsnog staat de opening van het museum gepland in 2023.

Lees ook: Verkiezingen: Telers niet meer zo royaal vertegenwoordigd

Hoekstra
Tineke Hoekstra freelance redacteur
Meer over


Beheer