Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Prijsmalaise witlof nú doorbreken

Als sector verzuipen, óf knokken om witlof weer een begin van toekomstperspectief te geven? Chris Arendse van bemiddelingsbureau NO-BV kiest voor dat laatste in een poging het tij te keren. Witloftrekkers die het ‘hopen op betere tijden’ zat zijn, kunnen zich bij hem melden. Dat mag vandaag al.DOOR CHRIS ARENDSEBemiddelingsbureau Nederlandse Oogst (NO-BV)

De prijs van witlof bevindt zich al negen maanden
onafgebroken op een dramatisch laag niveau. Vanaf 1 januari 2008 ligt de
middenprijs op 50 procent van de kostprijs. Per bedrijf zal dit enigszins
verschillen door variaties in de productie per trekbak, de afzetwijze, de
financieringslasten en het soort witlof dat wordt getrokken.Witloftrekkers
en afzetorganisaties zijn niet optimistisch over een drastisch prijsherstel op
korte termijn. Behalve een groot aanbod van vollegrondsgroente en kasgroente
wordt de grote voorraad witlofwortels van het afgelopen seizoen (2007) mede als
belangrijke oorzaak van de huidige malaise genoemd. Hierdoor blijft de
lofproductie op een constant niveau en is er van schommelingen in de aanvoer
nauwelijks sprake. De zeer goed voorspelbare productie per week, maand en
indien nodig per jaar, heeft voordelen, maar het nadeel is dat het witlof
gedeeltelijk ook zijn eigen concurrent is geworden. Zonder schommelingen in
vraag en aanbod is er immers minder kans op wijzigingen in de prijsvorming. Bij
kasgroente wisselen perioden met donker en zonnig weer elkaar nog af. In
combinatie met het wisselen van de verschillende teelten leidt dat tot meer
variatie in de aanvoer en dus in de prijsvorming.

kop in het zandDe witlofsector in Nederland lijkt af
te stevenen op de zwaarste crisis in de laatste twintig jaar! De laatste crisis
was in 2003, ook toen met langdurig zeer lage prijzen. Een groot verschil met
dit jaar is dat de kosten in de afgelopen vijf jaar - en vooral het afgelopen
jaar - enorm zijn gestegen. Hierdoor wordt de sector harder getroffen dan in
alle voorgaande crisissituaties.Helaas kan worden vastgesteld dat er sinds
2003 maar weinig is gedaan om daadwerkelijk te zoeken naar oplossingen om
invloed te kunnen uitoefenen op perioden met langdurig slechte prijzen. Echt
serieuze internationale afspraken bijvoorbeeld zijn tot nu toe nooit van de
grond gekomen. Het kwam nooit veel verder dan praten over allerlei zaken en
ideeën opperen. Hoe kun je trouwens komen tot serieuze internationale afspraken
als het in eigen land niet eens mogelijk is tot nationale afspraken te komen? En
dat terwijl het overgrote deel van de witloftrekkers elkaar in meer of mindere
mate kent en ongeveer 70 procent van de Nederlandse productie van 25 tot 30
bedrijven komt. Er zijn in de sector nog steeds geen afspraken gemaakt over
productiebeperking of aanbodregulering, pitbeperking, productvernieuwing,
etcetera. Een plan daarvoor had tot stand moeten komen in een periode dat het
redelijk goed ging. Nu steekt iedereen zijn kop in het zand en gaat maar door.
Overigens is dat wel begrijpelijk, want zoals de zaken er nu voor staan is er
geen andere mogelijkheid.Sinds 2003 zette de versplintering van de afzet
door en nam de onderlinge concurrentie toe, terwijl de afnemers de krachten
verder bundelden. De buitenlandse markt is voor witlof nog steeds een echte
verdringingsmarkt, waarbij in een aantal landen de productie de laatste jaren
ook nog eens behoorlijk is toegenomen.

Aan oorzaken geen gebrekDe witlofsector kenmerkt zich
door keihard werkende ondernemers die staan voor hun bedrijf en die enthousiast
zijn over het trekken van een prachtige bak witlof. Verder zijn zij van mening
dat ze vrijwel geen invloed hebben op de prijsvorming en dat de prioriteit van
de witloftrekker moet uitgaan naar een zo hoog mogelijke productie van
kwalitatief goed lof per trekbak tegen zo laag mogelijke kosten. In grote lijnen
is dat standpunt terecht, maar de sector kent helaas ook een aantal negatieve
eigenschappen, die overigens ook opgaan voor andere groente- en fruitsectoren.
In een periode met slechte prijzen vliegen de verwijten over en weer. Er wordt
geklaagd, gemopperd en kritiek geleverd. Bijvoorbeeld dat de afzet veel te veel
is versnipperd, dat de afzetorganisaties elkaar beconcurreren en onder elkaars
duiven schieten. Of, als een tijdelijke productiebeperking vereist is, dat dit
moet gebeuren op bedrijven die de laatste jaren fors zijn uitgebreid. Dat het
lof van collega’s regelmatig niet aan de vereiste kwaliteit voldoet, omdat te
rijp wordt geoogst. Dat grootwinkelbedrijven goud geld verdienen aan witlof en
ook verantwoordelijk zijn voor een slechte presentatie ervan. Enzovoort,
enzovoort. De witloftrekkers zijn echter mede verantwoordelijk voor de
versnippering in de afzet.

Men drinkt een glas, doet een plas.....De
afzetorganisaties voelen dagelijks een grote verantwoordelijkheid en spannen
zich in om het product zo goed en zo kwaad als het gaat af te zetten. De
trekkers die de laatste jaren hun bedrijf uitbreidden, waren ook de vernieuwers
die hun nek ver uitstaken, waardoor de sector in elk geval voor wat betreft
schaalgrootte aantrekkelijk bleef voor grote afnemers. Daardoor werd
marktaandeel behouden. Tenslotte zien de inkopers van de grootwinkelbedrijven
zich dagelijks geconfronteerd met een groot aanbod aan witlof, dat op veel
plaatsen kan worden ingekocht. Zij vragen zich af hoe het kan dat de aanvoer bij
dit lage prijsniveau toch op hetzelfde hoge niveau blijft. Het voorgaande
maakt duidelijk dat de sector wel in staat is de vinger op een aantal zere
plekken te leggen als het slecht gaat. Jammer is alleen dat tot nu toe
voortdurend is gebleken dat het spreekwoord ‘men drinkt een glas, doet een plas
en alles blijft zoals het was’ weer van toepassing is als de prijsvorming de
neiging heeft uit het dal te klimmen. Kortom: structureel worden zaken niet
aangepakt en niet verbeterd. Verder getuigt dit van een volledig gebrek aan
vertrouwen in elkaar en in de andere schakels in de keten. Het is ieder voor
zich en het recht van de sterkste doet van zich spreken. Als deze malaise blijft
voortduren, is de realiteit dat het enige verschil zal zijn dat het licht bij de
een wat eerder uitgaat dan bij de ander.

Positie NO-BV Bemiddelingsbureau Nederlandse Oogst
(NO-BV) heeft makkelijk praten. Is zij immers niet mede verantwoordelijk voor de
uitbreiding van een aantal bedrijven en gaat zij niet teveel uit van
eigenbelang? Het antwoord op die vraag luidt dat de uitbreiding van bedrijven
puur de keus was van de witloftrekkers, met NO-BV als intermediair voor de
aankoop van de wortels. Het bureau brengt vraag en aanbod bij elkaar van
verschillende land- en tuinbouwproducten: witlofwortels is een van de vijf
hoofdproducten. Bij die bemiddeling staan aspecten als onafhankelijkheid,
objectiviteit en verantwoordelijkheid hoog in het vaandel. Het argument
‘eigenbelang’ is inderdaad van toepassing, maar er is niets mis mee om vanuit
eigenbelang actief mee te denken en mee te werken en zo te proberen het tij te
keren. NO-BV participeert voor een groot deel in het debiteurenrisico. Dat maakt
dat dit bureau zich ernstig zorgen maakt over het moment dat de nieuwe
worteloogst weer van start gaat.

Aanpakken en doorpakken De belangrijkste vraag moet
zijn: ‘hoe is op korte termijn herstel van de prijs te bewerkstelligen?’ Als dat
niet mogelijk is, is het ook niet van belang zaken structureel aan te pakken
voor de lange termijn. Zonder op korte termijn te tornen aan zaken als de
versnipperde afzetstructuur, lopende leverantieverplichtingen, kwaliteitsbeleid
en dergelijke, ziet NO-BV tóch een kans voor de korte termijn om het tij ten
goede te keren. Daarvoor is vertrouwen en medewerking nodig van de trekkers die
minimaal verantwoordelijk zijn voor 70 procent van de totale witlofproductie in
Nederland.Als witloftrekkers zich aangesproken voelen en daadwerkelijk
geïnteresseerd zijn in een serieuze poging om de negatieve spiraal te doorbreken
én bereid zijn daaraan medewerking te verlenen, stuur dan binnen 1 week een
e-mail naar info@nobv.nl met uw naam, adres en
woonplaats. Faxen kan ook: 038 - 332 90 33. Zij ontvangen binnen tien dagen een
reactie of een uitnodiging om dit initiatief een kans te geven en te ontplooien.
Het is mede aan de trekkers: nemen we met z’n allen de handschoen op of gooien
we de handdoek in de ring?

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.