Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

De toekomst is van glas

Burgers worden maar wat vaak nerveus van kassen. In Culemborg smeedden architecten en kassenbouwers echter een verbond. Daar wonen al sinds 2002 mensen naar volle tevredenheid in ‘kaswoningen’. Kassenbouwer Ron van der Burg is er trots op. “Ik gebruik het altijd als referentie.”DOOR TON VAN DER SCHEERton.van.der.scheer@reedbusiness.nl

Tuinders weten dat het op een hete zomerdag in de kas
koeler kan zijn dan buiten. In de woonwijk EVA Lanxmeer in Culemborg weten de
bewoners van twee rijen kashuizen dat nu ook. Al meer dan vijf jaar doen zij
ervaring op met het wonen in huizen die in feite ín een kas zijn
gebouwd.Toch trappen zelfs heel veel tuinders in dezelfde val als bijna
iedere andere Nederlander die van dit concept hoort. “Huizen gebouwd ín een kas:
dat wordt toch veel te warm?!” Nee hoor, helemaal niet. Geen van de bewoners
van de kashuizen, onder wie ook een van de twee architecten die het allemaal
verzonnen hebben, heeft spijt. Ook niet na de hete zomers van 2003 en 2006. Het
op het eerste gezicht onwaarschijnlijke huwelijk tussen kassenbouw en woningbouw
vertoont nog geen scheurtjes.

Effe dit, effe datDe ‘echtgenoten’ zijn
architectenbureau KWSA en kassenbouwer Nobutec. Ze hebben laten zien dat het
mogelijk is de twee werelden met elkaar te verbinden. Een vanzelfsprekendheid
was dat op voorhand zeker niet. “In de bouw wordt heel anders gewerkt dan
wat een kassenbouwer gewend is. Bij ons gaat alles ‘éffe’,” zegt Ron van de Burg
van Nobutec. “Ik hoor dat tuinders - en mezelf trouwens ook - heel vaak zeggen:
effe dit, effe dat. Terwijl er in de woningbouw al veel eerder van alles moet
worden vastgelegd in bouwtekeningen.”Dat cultuurverschil had weer
opmerkelijke gevolgen toen de aannemer de fundering van de kashuizen stortte.
“Door die kennelijk wat informelere werkwijze in de kassenbouw dacht die
aannemer dat het bij ons ook wel niet per se op de laatste millimeter zou
aankomen. Maar dat komt het dus wel. Want doordat wij in de kassenbouw met van
die smalle profielen werken, kun je ook nergens een millimetertje weg moffelen.
Dan vallen je ruiten eruit of krijg je ze er juist niet in.”

‘Droom van elke architect’Het initiatief voor de
kaswoningen werd genomen door architectenbureau KWSA Rotterdam & Culemborg
van Arjan Karssenberg en Peter Wienberg. “We zijn al jaren bezig om glas in de
architectuur in de binnen- en buitenruimte naar elkaar toe te brengen”, zegt
Karssenberg. “Om het hele huis heen creëer je een tussengebied met een nieuwe
atmosfeer. Mensen gaan er ook op een andere manier leven.” De eenvoud van de
profielen die tegenwoordig in de glastuinbouw worden gebruikt, is volgens
Karssenberg ‘de droom van elke architect’.

Mediterrane sfeerPeter Wienberg, die eerder als
architect betrokken was bij de bouw van biologisch demonstratiebedrijf De Kleine
Aarde, betrok zelf een van de eerste kashuizen in Culemborg. Hij laat zien hoe
er buiten de woonkamer nog een extra binnenruimte is en hoe zich boven op zolder
een dakterras aandient. “Je kunt in die extra binnenruimte alles doen:
slapen, werken, tuinieren… Er gebeurt ook altijd wat met die ruimte. Het wordt
er zonnig, er is altijd licht, je ziet er ‘s nachts de sterren, als het regent
tikt het en stroomt het water boven je hoofd en langs de gevel omlaag”. Zelf
heeft Wienberg druivenbomen geplant, die ’s zomers de glazen binnen-buitenruimte
een mediterrane sfeer geven. Uit het mediterrane wonen komt ook het
voorbeeld van hoe het hoofd koel te houden in hete zomerse dagen: overdag alles
dicht houden en ’s nachts de hele nok bovenin de glazen schil van het huis open
zetten. “Dat je het hier makkelijk koel kunt houden, bleek al uit
computerberekeningen. Omdat niet iedereen dat echter wilde geloven, zijn de
kaswoningen allemaal klaar gemaakt voor het ophangen van schermen. Uiteindelijk
heeft nietmand dat gedaan. .”

Naar de Horti FairDe mannen van KWSA gingen in 2000
met hun tekeningen op de Horti Fair langs de stands van kassenbouwers. “Ze waren
geen van allen geïnteresseerd.” Toen een jaar later Ron van der Burg als
mede-eigenaar van het net opgerichte kassenbouwbedrijf Nobutec de tekeningen
onder ogen kreeg, was híj wel enthousiast. Weer een jaar later, in mei 2002,
stonden de eerste kashuizen er. Het duurzame karakter van de kaswoningen in
Culemborg komt tot ontplooiing doordat de ‘buitengevel’ (waar dus nog een kas
omheen staat) niet aan weer en wind wordt blootgesteld. Het huis hoeft dus niet
om de paar jaar te worden geverfd en de glazen schil scheelt ook aanmerkelijk in
de stookkosten.

School en kantoorBinnen- en buitenruimtes met
glastuinbouwtechnieken combineren is op nog veel meer plekken toepasbaar denken
de kassenbouwer en de architecten. Wetenschappelijk is aangetoond dat een ruimte
met veel licht en veel groen goed is voor het welbevinden van de mens. Dus ruim
baan voor glas en groen in ziekenhuizen, bejaardenhuizen, scholen, kantoren en
andere bedrijfsruimtes. Een toekomstbeeld dat door deze trend wat zou kunnen
worden tegengewerkt is dat van de glastuinder die warmte en energie levert aan
woonwijken. Wanneer er veel glas in woningen wordt gebruikt, zouden die wellicht
zelf warmte kunnen overhouden. KWSA en Nobutec zijn daar in hun nieuwe plannen
voor kaswoningen elders in het land zelfs al mee bezig. Het komt er nog een keer
van dat we met z’n allen energie overhouden in dit land.

Kader

Nieuwe waardering voor kas
Het toepassen van kastechnieken in stedelijke architectuur levert een
nieuwe maatschappelijke waardering op voor glas. Dat was voor de Stichting
Innovatie Glastuinbouw Nederland en InnovatieNetwerk aanleiding voor het
schrijven van het boekje Bouwen met Groen en Glas. Naast de al bestaande
woningen in Culemborg komen snel nieuwe initiatieven los. In Amsterdam Noord wil
AM, één van de grootste projectontwikkelaars van Nederland, twintig drijvende
woningen van groen en glas realiseren, die energie aan hun omgeving gaan
leveren. In Huissen bij Arnhem verschijnt begin 2008 een luxe Sungalow, gebouwd
door glastuinder Stef Huisman. Op de Floriade in 2012 moeten eveneens
indrukwekkende glasconstructies verrijzen, geschikt voor wonen en voor
werken.

Kader

Tuinders herontdekken glas
Steeds meer tuinders zien dat glas niet alleen voor een kas mooi materiaal
is. “Voor bij het huis laten tuinders regelmatig nog een extra stukje glas
neerzetten, als leuk hoekje om te zitten”, aldus kassenbouwer Ron van der Burg.
Ook in de bedrijfsruimte wordt glas steeds meer gebruikt, met name in de
pui, al dan niet met gekleurd glas. Een bedrijfsruimte die voor het grootste
deel uit glas is opgetrokken, zoals in de moderne kantoorbouw als toekomstbeeld
wordt voorgespiegeld, ziet Van der Burg nog als een stap te ver. “Telers kiezen
heel bewust voor een donkere schuur met kunstlicht, bijvoorbeeld om producten
beter op kleur te kunnen sorteren.“

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.