Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

‘Kassenbouw heeft wat weg van militaire operatie’

Grote kassencomplexen worden in minder dan drie maanden gerealiseerd. Daarbij is een leger aan bouwploegen, vrachtwagenchauffeurs en installateurs als een geoliede machine aan het werk. Een strakke planning, een efficiënte infrastructuur en goed bouwmateriaal zijn dan essentieel.DOOR FLORENTINE JAGERS OP AKKERHUISFreelance journalist

Oppervlaktes van 20, 30 of 40 hectare: de omvang van
nieuwbouwprojecten in de Wieringermeer, Luttelgeest of de Bathpolder liegen er
niet om. Voordat de bouw van een dergelijk project daadwerkelijk van start gaat,
komt er veel bij kijken en de bouwtijd zelf is vaak kort. Tijdens de bouw moet
renteverlies zoveel mogelijk worden beperkt én er moet op tijd in de nieuwe kas
kunnen worden geplant. Kassenbouwers moeten in een vroeg stadium worden
betrokken in nieuwbouwplannen, maar de ondernemer die wil bouwen en de bouwer
die het gaat uitvoeren kunnen geen enkele concrete stap zetten zolang geen
bouwvergunning is verleend. En als dan eenmaal wordt gebouwd, kunnen weer andere
factoren, zoals slecht weer, een flinke vertraging opleveren. Vaak wordt de
kassenbouwer gevraagd de opgelopen vertragingen in te halen. Een flexibele
instelling van alle bij de bouw betrokken partners is daarom een basisvoorwaarde
bij een nieuw te bouwen kaskomplex.

Planning Voordat nieuwbouw van start kan gaan, is het
nodig dat de grond ’in ruste’ is, liefst een halfjaar. Nog mooier is het als
gras is ingezaaid. De laatste grondbewerking mag hooguit de bovenste 10 tot 15
centimeter betreffen. De kassenbouwer realiseert het project vervolgens in
vier etappes: fundering, onderbouw plus goten, dek en gevelbeglazing en tot slot
het luchtmechaniek, bestaande uit tandbanen en opdrukkers. Vervolgens komen de
installateurs van schermen, verwarming, water, elektra, en dergelijke. Het
betonpad wordt gestort en tot slot hangt de kassenbouwer de deuren in de
kas.“Bij grote projecten is een strakke planning het allerbelangrijkste dat
er is,” vertelt Wouter Kuiper van Kubo in Monster. “Alles moet kloppen. Een
groot kassencomplex realiseren heeft wel iets weg van een militaire operatie.”
Hij rekent voor wat een project van 40 hectare betekent voor de logistiek.
“Uitgaande van het gegeven dat een kas 30 kilo per vierkante meter weegt, is
voor 40 hectare glas ruim 10 miljoen kilo aan materiaal nodig. Dat zijn zo’n 650
vrachtwagens met bouwmaterialen en glas. Daar komt nog zo’n 1.600 kuub beton bij
in 200 vrachtwagens. In totaal zijn dat dus bijna 900 vrachtwagens. Per dag
kunnen dat soms meer dan 10 vrachten zijn en dat moet natuurlijk in goede banen
worden geleid.”Een en ander vereist op de eerste plaats een goede
infrastructuur. Daarnaast is het belangrijk alles efficiënt te organiseren. Het
is vooral belangrijk er rekening mee te houden wat wanneer nodig is en op welke
plek. Materialen mogen elkaar immers nooit in de weg gaan liggen. Bij een groot
project is het bovendien gebruikelijk dat een manager op de locatie alles in de
gaten houdt. Hij heeft regelmatig overleg met de verschillende
bouwploegen.Ook Aad Voorwinden van Havecon in Bleiswijk benadrukt het belang
van planning. “Het voortraject is het aller-, allerbelangrijkste. Al het
materiaal moet klaar liggen voordat de bouw van start gaat; gelast, verzinkt en
gecoat. Je moet er niet aan denken dat je er halverwege achterkomt dat niet
alles er is.” Voorwinden benadrukt bovendien dat het voor de logistiek
belangrijk is dat er voldoende ruimte is. “Wij werken soms ook met een
tussenstop op de werf, om het rijden van tractoren efficiënter te laten
verlopen.”

Constructie Een ontwikkeling die de laatste
jaren opgang doet bij met name de bouw van grote projecten is het werken met een
plateau of platform. Daar zijn een aantal redenen voor. Ten eerste vraagt de
toenemende hoogte van de kassen om een ander manier van bouwen en daarbij is het
is prettiger om op een plateau te werken. Ten tweede is het veel efficiënter om
op een platform te werken. De bouwers ondervinden hierbij geen hinder van de
toestand van de grond. Tot slot is een belangrijk voordeel dat zowel de
materialen als de witte onderbouw veel schoner blijven als op een plateau wordt
gewerkt. Niet alle bouwers beschikken echter over één of meer platforms. Naast
het kostenaspect, een platform kost al gauw enkele honderdduizenden
euro’s, geldt voor hen dat er in plaats van een ploeg bouwers op een
platform veel meer mensen tegelijk de kasmaterialen kunnen uitlopen als ze vanaf
de grond werken. Voor het schoonhouden van de witte onderbouw is een alternatief
ontwikkeld in de vorm van ophangbeugels, die na de bouw worden
verwijderd.Onderbouw, roedes en tralies zijn de afgelopen decennia al ver
ontwikkeld. Wel heeft de komst van hogere kassen geleid tot een innovatie in de
kolom. Sinds vorig jaar is de samengestelde kolom op de markt. De bedenker ervan
is Bom Kassenbouw in Naaldwijk. Deze zogenaamde Twinlight is inmiddels in een
aantal projecten toegepast. Rob Grootscholten van Bom Kassenbouw noemt een
aantal voordelen van de kolom. “Het belangrijkste voordeel is de lichtwinst als
gevolg van minder schaduwwerking. Daarnaast wordt op materiaal bespaard.”
Volgens Grootscholten is er een omslagpunt waarbij bouwen met de samengestelde
kolom rendabel wordt. “Bij een hoogte van meer dan 6,5 meter is de Twinlight
sowieso in het voordeel. Verder is het een kwestie van afwegen bij grotere
overspanningen en bepaalde belastingsituaties, die weer worden bepaald door het
gewas en de teeltgoten. Ook het aantal aan elkaar gebouwde traliespanten is
belangrijk.” De verbetering van de kasconstructie in de afgelopen jaren
heeft zich vooral toegespitst op het gebied van veiligheid en stevigheid. Cor
Duyvestijn van Van der Hoeven in ’s Gravenzande: “Sommige dingen kun je in de
kassenbouw nu eenmaal niet versnellen, denk aan het uitharden van de fundering.
Bovendien, veiligheid en een goede constructie zijn uiteindelijk belangrijker
dan tempo bij bouwen. Met de ontwikkeling van de grote ramen van 1,67 meter is
het steeds belangrijker dat de ruiten goed vast liggen. De roedes zijn sinds
2005 als gevolg van de NEN-norm 3859, 3e druk, op de goot gepositioneerd. Bij
een enkel systeem is zelfs steeds een roedepaar per vakmaat in de nok gefixeerd.
Dit alles voorkomt verschuiving in het dek door storm. Beglazen is bovendien een
stuk eenvoudiger geworden door de vaste maten. Daarnaast hebben de meeste
systemen als alternatief een ingerubberde roede, zodat het glas vaster ligt.”
Hij wijst er ook nog op dat elke nieuwe kas moet voldoen aan een berekening
volgens Casta 2.41. Verzekeringsfirma’s vragen hierom. Overigens werd de
traliekolom zo’n 30 jaar geleden ook al op de markt gebracht, maar toen was het
geen succes. Dankzij nieuwe techniek is er nu meer
perspectief. KwaliteitSnelheid van bouwen mag
nooit ten koste van de kwaliteit gaan. Alle kassenbouwers zijn het hierover
eens. Voorwinden van Havecon: “Als de laatste vrachtwagen van de werf rijdt,
moet je zeker zijn dat alles klopt. Wij werken daarom met een soort
padregistratiesysteem. We registreren steeds precies wie waar heeft gewerkt. Bij
de eindcontrole kunnen we dan altijd precies terug vinden wie een eventuele
breuk of fout heeft gemaakt. Alleen al dat mensen weten dat ze op slordig werken
worden aangesproken, heeft een enorm positief effect op de kwaliteit van het
eindproduct.” Alle gerenommeerde kassenbouwers werken tegenwoordig met een
kwaliteitssysteem, dat geborgd is in een keurmerk.

Kader

Snel en efficiënt
Snel en efficiënt bouwen hangt af van een aantal factoren: Een goede
infrastructuur. Voldoende ruimte om materialen op te slaan. Een
doordachte planning. Regelmatig overleg tussen bouwploegen en
locatie- manager. Kwaliteitscontrole
tijdens en na afloop van de bouw.

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.