Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Heksenbezemziekte niet

Heksenbezemziekte had in het verleden geen enkele betekenis voor de praktijk. Nu dreigt het echter ook in Nederland de kop op te steken. Tegen deze ziekte helpt alleen het rooien van bomen.DOOR ANTON OOSTVEENfreelance journalist

Adviesbureaus als Fruit Consult krijgen jaarlijks
enkele tientallen meldingen van heksenbezemziekte. Het aantal bomen dat daarbij
betrokken is, neemt toe. Rooien is tegen deze ziekte de enige remedie en in
zuidelijker teeltgebieden in Europa is dat vaak al verplicht in verband met de
omvang van het probleem. Een dergelijke omvang moeten we in Nederland zien te
voorkomen.

Niet alleen bezemsAls in een perceel tijdens de pluk
een boom met kleine, platte vruchten wordt aangetroffen, kan dat duiden op
heksenbezemziekte. Zeker als die vruchten ook nog eens slecht kleuren en niet
smaken. Bij de ziekte treden namelijk niet altijd alle symptomen op, zoals de
bekende heksenbezem. Bij het aantreffen van dergelijke vruchten is de kans
klein dat het om heksenbezemziekte gaat. Toch maakt dat het al dan niet
vaststellen daarvan niet minder belangrijk. In zuidelijker teeltgebieden, zoals
aan de Bodensee en in Zuid-Tirol en Trentino, zijn duizenden aangetaste bomen
gerooid. Dat is bij bomen die door deze ziekte zijn aangetast ook verplicht. Ze
gaan er namelijk niet aan dood en kunnen daardoor wel andere bomen
besmetten.Het kenmerkende van de heksenbezemziekte is de bossige groei van
loten en scheuten. Dat komt doordat talrijks slapende knoppen en okselknoppen op
de scheuten uitlopen. Daarnaast kunnen de vruchten dus afwijkingen vertonen.
Door het lagere suiker- en zuurgehalte smaken ze minder goed, omdat ze niet
afrijpen.Ook het blad kan afwijkingen vertonen. De bladeren kleuren
aanvankelijk lichtgroen, maar worden in de nazomer geel of rood. Daarnaast
wijken de steunblaadjes af die soms aan de bladvoet staan. Die zijn groter dan
normaal en kunnen ook getand zijn.

Diverse overbrengersDe veroorzaker van de
heksenbezemziekte is een fytoplasma dat leeft in de zeefvaten van de boom. Een
fytoplasma is een soort bacterie, maar dan veel kleiner. Afgezien van de omvang
kenmerkt een fytoplasma zich door het ontbreken van een celwand; ze hebben
alleen een membraam.Door de leefwijze in de zeefvaten is het logisch dat
zuigende insecten als bladvlooien, cicaden en bladluizen de ziekte van de ene
naar de andere boom kunnen overbrengen. Volgens de Centrale Adviesdienst voor de
Fruitteelt is dat bij een aantal bladvlooien die ook in Nederland voorkomen
daadwerkelijk vastgesteld.De ziekte kan echter ook worden overgebracht via
oculeren of enten. Daarbij gaat immers ook een stukje zeefvat van de ene naar de
andere boom. Eenmaal in de nieuwe gastheer vermenigvuldigt het mycoplasma zich
snel. Wie zelf bomen kweekt, moet dus extra opletten dat geen ent- of
oculatiehout van verdachte bomen wordt geknipt. In theorie kunnen de bomen
elkaar ook direct besmetten via de wortels. Die kunnen met elkaar vergroeien,
waarna de ziekte van de ene naar de andere boom kan overgaan.

Round-Up op de stompIn Zuid-Tirol gaat het om
duizenden aangetaste bomen en is iedereen verplicht die bomen te rooien.
Adviesbureau Fruit Consult, gevestigd op het terrein van PPO Randwijk, laat
weten dat daarbij de wortelstomp met glyfosaat wordt ingesmeerd. Daardoor
sterven de wortels sneller af, zodat de inboeter minder snel weer wordt besmet.
Net zoals mycoplasma kan ook glyfosaat bij contact tussen bomen van de ene
naar de andere boom overgaan. Dat komt de buurbomen natuurlijk niet ten
goede.Als tijdens het groeiseizoen of in de pluk bomen met symptomen van
heksenbezemziekte worden aangetroffen, is het zaak deze goed te merken. Als het
jaar erop dezelfde of andere symptomen optreden bij deze bomen - of erger, ook
bij de buurbomen - zijn ze makkelijk terug te vinden om ze na de oogst te kunnen
rooien. Heksenbeziekziekte is namelijk met geen enkel middel te bestrijden.

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.