Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Ondergronds bassin steeds aantrekkelijker

De behoefte aan opslag van regenwater en warmte voor de glastuinbouw neemt toe, terwijl de grondprijzen de pan uitrijzen en de waterschappen de hulp van de tuinbouw inroepen met calamiteitenbuffers. Na de sierteelt zoekt nu ook de glasgroenteteelt steeds meer opslagmogelijkheden onder de kas of schuur. ErfGoed in Moerkapelle is een bedrijf met veel ervaring in aanleg van verschillende systemen.Door Gerard Boonekamp

“Wanneer je nieuw bouwt is het al bijna niet meer te
doen een waterbassin aan te leggen op een mooie rechte kavel waar een kas had
kunnen staan”, is de mening van Hugo Paans, directeur van het aanneembedrijf
ErfGoed in Moerkapelle. Zijn bedrijf is al vele jaren gespecialiseerd in de
aanleg van teeltvloeren, aardbeitrayvelden en bassins onder tafels. Maar de
laatste anderhalf jaar krijgt hij ook steeds meer aanvragen van
glasgroentetelers, zowel voor regenwater- als warmteopslag in de kas.Hoge
grondprijzen, de vraag naar calamiteitenopslag en buffering van warmte uit wkk’s
en (semi)gesloten kassen zijn daarvan de oorzaak.Op dit moment zijn drie
systemen van ondergrondse opslag te onderscheiden: een ingegraven bassin, de
klimrekbuffer en de gaasboxx-buffer. Alleen de eerste wordt op grote schaal
toegepast in de sierteelt. Klimrek en gaasboxx zijn sinds kort in te praktijk te
vinden. Paans heeft met de drie systemen de nodige ervaring om voors- en tegens
tegen elkaar af te wegen.

Ondergronds bassin in de kasHet eenvoudige systeem van
een ondergronds bassin in de kas (figuur 1) is al vrij snel interessant wanneer
geen hoge eisen aan de afdek-’vloer’ worden gesteld. De afmetingen en de locatie
(bijvoorbeeld dichtbij de unit) zijn flexibel te kiezen en niet afhankelijk van
de kasconstructie. Compartimentering is eenvoudig. Afhankelijk van de situatie
dekt ErfGoed het bassin af met een tussen metalen profielen gespannen doek of
folie, lichte platen dan wel zwaar belastbare platen (150-200 kilo per m2).
Boven een overspanning van vier meter zijn ‘stempels’ of zelfs traliespanten
nodig. Het bassin komt onder hetzelfde afschot te liggen als de grond en/of
kasconstructie. Het watervolume is flexibel, waardoor drainage met onderbemaling
nodig is. Bij een zwakke ondergrond (veen) kan dit problemen geven.Het
systeem is ideaal voor calamiteiten-berging omdat het twee keer zo snel een
stortbui verwerkt als een gewoon waterbassin waar het water een hoogte van zo’n
twee meter moet overbruggen over de bassinrand. De goten hoeven niet meer over
te lopen, ook niet bij grote kasoppervlakten.Voor warmtebuffering (tot 90
graden) is dit systeem ook geschikt. Het bassin wordt dan afgedekt met
isolerende platen. De aanlegkosten hangen sterk af van de afdekking. Met dit
systeem is al 10 jaar ervaring opgedaan. ErfGoed geeft 10 jaar garantie.

KlimrekbufferDe klimrekbuffer (figuur 2) bestaat uit
twee gesloten compartimenten boven elkaar, via een membraan gescheiden.
Regenwater wordt in het bovenste compartiment opgeslagen, slootwater in het
onderste. Het totale volume blijft constant, waarbij de zijwaartse druk de vloer
op spanning houdt. Onderbemaling is niet nodig. De klimrekbuffer wordt afgedekt
met platen die in wezen drijven op water. Drukbalken tussen de kaspoten houden
de platen op spanning. Daardoor zijn afmetingen en locatie niet vrij te kiezen.
Compartimentering is niet mogelijk en het oppervlak loopt niet mee met het
afschot van grond en/of kapconstructie.Voor calamiteitenberging is deze
buffer niet geschikt. Omdat het totale volume gelijk blijft zal hij evenveel
slootwater lozen als er aan hemelwater inkomt. Bovendien is de waterinvoer
beperkt omdat het slootwater moet wegduwen. Daardoor zullen goten sneller
overlopen en grote buien gedeeltelijk afvloeien naar de sloot. Door de beperkte
ervaring en de mogelijke gevolgen van vuil en glas van het kasdek op het
bewegende tussenfolie, durft ErfGoed nog geen garantie te geven op een
regenwaterbuffer van dit type.Als warmtebuffer is hij erg geschikt. Tussen
twee folies wordt een isolatielaag aangebracht, en bovenop een isolerende plaat.
Het tussenmembraan komt te vervallen. Het systeem kan water van 90 graden aan,
maar bij dergelijke hoge temperaturen zijn invloeden op het klimaat niet te
voorkomen, hoe goed de isolatie ook is.

GaasboxxDe gaasboxx (figuur 3) bestaat uit een
honingraat van polypropyleen-staafjes met een enorm hoge draagkracht (60 ton per
m2). Daardoor biedt het (zonder zware afdekmaterialen en ‘stempels’) een enorm
stevige ondergrond die overal kan worden aangelegd, onafhankelijk van
kasconstructie en grondgebruik. Door het hoge percentage holle ruimte slaat het
efficiënt water op. Het is een bestaand product dat bijvoorbeeld wordt gebruikt
om droogtegevoelige gronden in woonwijken vochtig te houden en daarmee
verzakkingen te voorkomen.Hij is al geschikt voor gietwateropslag en
calamiteitenopslag onder de kas, bedrijfsgebouwen en bestrating. Het systeem kan
op iedere gewenste afmeting en diepte gelegd worden. In sommige gevallen zal
onderbemaling nodig zijn in tijden van lage vulling van de buffer.Voor
gebruik als warmtebuffer doet patenthouder TNO nog verder onderzoek. Hij is
waarschijnlijk tot 70 graden geschikt, al moet nog wel iets gedaan worden aan de
grote rek en krimp van de honingraat. Invloed op het kasklimaat kan worden
gereduceerd door hem dieper in de grond te leggen.De gaasboxx heeft de
meeste mogelijkheden maar is ook verreweg het duurste systeem. Met de garantie
zit het wel goed. ErfGoed durft het systeem tot 20 jaar te garanderen.

Al snel rendabelPaans heeft voor de verschillende
opties een rekenprogramma gemaakt. Zijn conclusie is dat het bij een
bedrijfsrendement van ongeveer vier euro per vierkante meter voordeliger is om
een regenwaterbassin in de kas aan te leggen. In sommige gevallen ligt het
omslagpunt al bij drie euro per vierkante meter. Voor warmteopslag is
ondergrondse opslag sowieso al snel goedkoper dan een warmtebuffertank, zeker
als het gaat om laagwaardiger warmte in grote volumes zoals bij (semi-)gesloten
kassen. Het klimreksysteem is vaak het goedkoopste (zie tabel), maar heeft
een beperkte inlaatsnelheid. Daarom moeten grote buien deels geloosd worden of
zal deze opslag naar verhouding groter moeten worden zodat het prijsvoordeel
snel vervalt. Maar als warmtebuffer lijkt klimrek nu de beste optie. Het
gaasbox-systeem heeft de meeste mogelijkheden maar is (nog) veruit het duurste.
ErfGoed werkt echter aan een combinatie van een ingegraven bassin met gaasboxx
voor een niet veel hogere prijs dan het bassin met stempels. Door afdekplaten te
ondersteunen met gaasboxx-kolommen kunnen grote overspanningen worden gecreëerd
terwijl het bergingsvolume groot blijft.Naast de prijs bepalen factoren als
verdamping, grondkwaliteit, ligging en vele andere eerdergenoemde overwegingen
uiteindelijk de keuze voor de teler.

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.