Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

‘Interimmer’ zonder groene vingers klaart klus

Tuinders worden steeds meer managers. Hoe vaak horen we dat niet? Doorgaans uit de monden van mannen met stropdassen om. Maar zet eens écht zo’n manager, zonder enige praktijkervaring in de tuinbouw aan het hoofd van een flink glastuinbouwbedrijf. Eens kijken wat er dan gebeurt.door Ton van der Scheer

Vorig jaar was Dirk ten Dam op een paprikabedrijf voor
de afwikkeling van een schadegeval. “Door een geknapte oliekoeler in een van de
twee wkk’s was er langere tijd ongemerkt olievervuiling in het
verwarmingssysteem opgetreden met veel storingen en minder geoogste kilo’s tot
gevolg”, schetst Ten Dam. Dat klinkt alsof hij wel een beetje weet hoe het werkt
op een glastuinbouwbedrijf. Maar vóór deze juridische klus, waarvoor hij was
ingehuurd via AB Oost Personeels- en Organisatieadvies, kende hij kassen alleen
van als hij er op de snelweg hard langs reed. Voor zijn werk als jurist en
eerder als manager bij een groot telecombedrijf had hij nooit wat met de
agrarische sector van doen gehad.

Verlost van het bedrijf“Toen ik daar dus op dat bedrijf was, kwam de
eigenaar naar me toe en vroeg me of ik zijn bedrijf een tijdje wilde runnen. Hij
wilde voor zijn gezondheid een tijdje helemaal verlost zijn van de dagelijkse
druk van het bedrijf. Hij had de overdracht van bevoegdheden al geregeld bij
de notaris. Ik hoefde alleen maar ja te zeggen, dan kon ik morgen beginnen. Ik
moest het gelijk zeggen.”Ten Dam besloot de uitdaging aan te nemen. “Op
voorwaarde dat ik assistentie zou krijgen van een bedrijfsleider en een
teeltdeskundige. Die bedrijfsleider stond de volgende dag inderdaad op de stoep,
geleverd door de bedrijfsverzorging. De al op het bedrijf actieve
teeltadviseur wilde de rol van fulltime teeltdeskundige op zich nemen.”
In twee weken grip
De kersverse interim-tuinbouwondernemer gaf zichzelf twee
weken om grip te krijgen op de organisatie en de werkprocessen die lopen op het
paprikabedrijf. “Eerst de stappen in de productie (het plantwerk en de oogst,
sorteren en de logistiek daarna) individueel ontleden en kijken hoe ze op elkaar
inwerken. Met onderliggend steeds personeelsbeleid en financiën: we zijn elke
stap in de werkprocessen steeds gaan doorrekenen op kosten én
opbrengsten.”“Als ik bijvoorbeeld voor 17 euro per uur een tijdelijke kracht
inhuur bij de Agrarische Bedrijfsverzorging die 160 kilo paprika’s oogst,
terwijl ik er ook een voor 14 euro per uur kan krijgen, die maar 110 kilo oogst,
dan is dat voor mij een eenvoudige keus.” Ten Dam kon
ook vrij snel verbeteringen doorvoeren in het beter afstemmen van oogst- en
sorteerwerk. Hem is opgevallen dat men in de tuinbouw vooral vanuit de teelt
redeneert en de onvoorspelbaarheid van de groei van het levende product
aangrijpt om maar niet te lang vooruit te plannen. Dat zag Ten Dam bijvoorbeeld
weerspiegeld in gigantische afwijkingspercentages tussen de aanvoerprognose en
dat wat een week later daadwerkelijk bij de afzetorganisatie werd aangevoerd.
Niets bijzonders naar gemiddelde tuinbouwbegrippen, maar de interim-manager
stelt dat die fluctuaties een goede kosten-opbrengstenoptimalisatie in de weg
zitten.

‘Gewoon een productiebedrijf’ “Ik zie gewoon een productiebedrijf, zoals
een fabriek die mobieltjes produceert. De principes waarlangs de productie
verloopt zijn niet anders. De technieken die beschikbaar zijn om die productie
langer vooruit te plannen heb ik op dit bedrijf toegepast.”Daar rolde een planning uit van
steeds tien weken vooruit. “De eerste twee weken is die planning hard, op de
tuin, voor het eigen personeel en naar derden toe. In de weken daarna neemt de
hardheid wat af en kun je wat bijstellen en schuiven als je een productiepiek
ziet aankomen of als de afnemer een vraagpiek ziet aankomen.”

30 Procent winst op arbeid Met de blik wat verder vooruit en een
strakkere planning kwam het ook al gauw niet meer voor dat er op een dag te veel
oogsters en te weinig sorteerders waren of andersom. “Met zulke eenvoudige
aanpassingen hebben we het afgelopen jaar de arbeidsinzet met eenderde
verminderd ten opzichte van de jaren hiervoor. Belangrijk daarbij is dat de
medewerkers daar zelf nu ook sterk mee bezig zijn. Voorheen lag de nadruk
helemaal op het uitvoeren van opdrachten. Nu is de betrokkenheid veel
groter.”De arbeidsinzet met eenderde
verminderd! Was het dan zo’n rommeltje op het bedrijf? “Uit wat ik ondertussen
heb gehoord over en gezien van andere bedrijven, schat ik in dat het hier wel zo
ongeveer gemiddeld toeging. De betreffende tuinder stond in de sector goed
aangeschreven.”

Stapje terugHet was op voorhand de bedoeling dat de tuinder weer op het
bedrijf zou terugkeren. Teruggekeerd van zijn ‘sabbatical’ trof hij een opnieuw
geoliede machine aan. Het bedrijf stond ondertussen onder leiding van nog steeds
de teeltman en in plaats van de bedrijfsleider een team van eigen mensen. Met
daarboven - maar al wat meer naar de achtergrond - manager Ten Dam.De
tuinder bleek ín voor een goed bod en sinds kort is de tuin in eigendom van
genoemde teeltman en een compagnon die eerder ook al nauw bij het bedrijf
betrokken was. Ten Dam: “Ik ben nu als manager teruggetreden.”

Niet alles werkte“Niet alles wat ik uit het bedrijfsleven aan modellen
en werkwijzes overnam werkte ook. Ik was in het reguliere bedrijfsleven veel
meer gewend aan politiek omfloerst taalgebruik. Maar als ik op die manier iets
vertelde, dan gebeurde het gewoon niet. Door de zeer betrokken aard van de
mensen reageert men op een tuinbouwbedrijf veel directer.”Wat in ieder geval wel
heel goed werkte was het no cure-no payidee. “Ik heb vanaf het begin aan
iedereen, intern en extern, duidelijk gemaakt dat ik niet alleen een plan kwam
maken, maar dat ook zou uitvoeren en dat ik op het resultaat afgerekend wilde
worden. Dat geeft de mensen in het bedrijf ook een goed gevoel: je loopt samen
het risico. Dat creëert heel snel het wij-gevoel dat je moet hebben. Ook buiten
het bedrijf trouwens. Ik heb alle steun gehad van de mensen van de
bedrijfsverzorging, maar bijvoorbeeld ook van de afzetorganisatie, die extra
aandacht en tijd aan me heeft besteed.”

Vooroordelen weerlegdTen Dam is er trots op dat hij de vooroordelen in
de sector heeft kunnen weerleggen. ‘Dat kan nooit goed gaan’, hoorde hij overal.
Een paar maanden later: ‘O, ze bestaan nog.’ En nu zeggen ze: ‘Gewoon goed
gedaan’. Dat
laatste blijkt ook wel uit de drie nieuwe tuinbouwklussen die hij op zich heeft
genomen. “Eén tuinder die helemaal terugtreedt. Eén tuinder met wie ik kijk naar
het creëren van nieuwe afzetmogelijkheden. En één tuinder met wie ik samen op
zijn bedrijf een optimalisatietraject
doorloop.”

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.