Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Greenpeace legt superreuzen aan de ketting

Greenpeace Duitsland voert met succes campagne om supermarkten te dwingen beter te letten op residu in groente en fruit. Door eigen residu-onderzoek wist de milieuorganisatie vorig jaar Lidl en Aldi al tot vergaande stappen te bewegen. Dit jaar volgden de marktleiders onder de Duitse retailers. Campagneleider Manfred Krautter geeft tijdens een werkbezoek aan Spanje tekst en uitleg.Door Gerard Boonekamp

“Lidl had bijna geen kwaliteitsmanagement. Ze kregen
daardoor een dikke onvoldoende in onze eerste supermarkttest. Dit jaar komen ze
echter, samen met Aldi, als beste uit de test.” Bondiger kan Manfred Krautter,
campagneleider van Greenpeace Duitsland, de macht van de milieu-organisatie niet
samenvatten. Want het is door de actie van zijn team dat het roer volledig
omging bij de discounters. Krautter lijkt nuchter gebleven onder dit resultaat.
Laat in de zwoele avond genietend van wat tapas en bier op een terras in het
Zuid-Spaanse Aguilas, praat hij rustig en weloverwogen over zijn werk. Hij wordt
tijdens dit informele bezoek aan Spanje begeleid door leden van Greenpeace
Spanje, die hem de Spaanse tuinbouw beter moeten leren kennen. Maar voor de
begeleiders is dat, met uitzondering van wat ecologische bedrijven, ook iets
onbekends. De impact van de Greenpeace-acties op de tuinbouw in Almería lijkt
nog niet volledig tot hem door te dringen. “Het probleem van residuen en
illegale middelen speelt hier net zo goed als in Noord-Europa.”

Duitse mrl’s verlaagdHet kwam vorig jaar als een
volslagen verrassing dat Krautter met een team van vijf medewerkers en een
aantal vrijwilligers de giganten Lidl en Aldi op de knieën wist te krijgen. Het
middel was simpel. In het najaar van 2005 werden over heel Duitsland monsters
van acht verschillende producten uit de belangrijkste supermarkten gehaald en
geanalyseerd op residu. De resultaten werden in een handige campagne
wereldkundig gemaakt. Lidl en Aldi kwamen er bijzonder slecht uit. Aldi
reageerde snel en verlaagde de maximale residuniveaus (mrl’s) tot 80 procent van
de in Duitsland (en Nederland) geldende wettelijke mrl’s en stelde ook een
maximum aan het totaal van verschillende residuen. Lidl zocht aanvankelijk de
aanval. Via een paginagrote advertentie in de dagbladen noemde de discounter een
paar gecertificeerde labs die hun groente en fruit wel als goed zouden hebben
beoordeeld. Daarop gingen die labs naar de rechter en dwongen Lidl die bewering
te rectificeren. “Dat tegenstribbelen heeft Lidl veel omzet gekost. In de paar
weken na de publicatie daalde de totale omzet met 20 tot 30 procent. In de
gesprekken die we daarop met ze voerden, stelden ze zelf voor e mrl’s voor hun
groente en fruit zelfs tot een derde terug te brengen.” Lidl ging later tot
Krautters verbazing zelfs ecologische- en fair-trade-producten verkopen.De
grootste spelers op de Duitse markt, Edeka en Rewe/Karstadt, bleven vorig jaar
nog buiten schot. Bij de tweede supermarkttest van Greenpeace kwamen zij er als
slechtste uit, samen met het kleinere Tengelman. De belangstelling voor de half
februari gepubliceerde testresultaten was enorm. “In de eerste dagen nadat de
test op onze site gezet was, hadden we meer dan 200 duuizend pageviews. De
surver liep twee keer vast. We hadden tien extra mensen van een call centre
ingeschakeld en nog was het niet genoeg.” Het boekje ‘Eten zonder pesticiden’
werd 80 duizend keer gedownload.De meeste supermarkten namen meteen
maatregelen. Voor Edeka was het een probleem dat de eigen vestigingen hun eigen
groente en fruit kunnen inkopen. Ondanks dat maakte de supermarkt eind mei
bekend dat zij 70 procent van de wettelijke mrl als maximale residulimiet nemen.
Daarmee heeft Greenpeace bereikt dat alle zes onderzochte ketens, die samen
driekwart van de gezamenlijke Duitse levensmiddelen verkopen, de mrl’s onder de
wettelijke normen hebben gebracht.

‘Gevaarlijk voor baby’s’Het verlagen van de mrl’s is
pas een eerste stap voor Krautter. “We willen naar transparantie voor de
consument en uiteindelijk naar ‘pesticidevrij’. We wijzen de consumenten er op
dat het bij ecologische producten wel goed zit, maar zullen nooit adviseren dat
ze gangbare producten niet moeten eten.” Hij blijft vechten voor een verdere
verlaging van de mrl’s. “Het is ongelooflijk hoeveel residu van pesticiden in
verse voedingsmiddelen worden getolereerd. De Duitse voedselveiligheidautoriteit
bevestigt dit. De mrl’s voor verse gangbare groente en fruit zijn een regelrecht
gevaar voor baby’s, terwijl babyvoeding uit potjes en verse ecoproducten wel
veilig is omdat de mrl’s daar veel lager liggen.” Het steekt hem bovendien dat
bij de vaststelling van de mrl’s geen rekening wordt gehouden met
cocktaileffecten. Daarnaast zijn de wettelijke mrl’s in Duitsland de laatste
jaren juist verhoogd door de harmonisatie in Europees verband. “Daarbij wordt
meestal de norm van het land met de hoogste mrl genomen. De mrl’s dreigen
volgend jaar nog eens te worden verhoogd, wanneer de harmonisatie gaat gelden
voor de hele EU.”Greenpeace is van plan de campagne uit te breiden naar
andere landen. “We willen in de hele EU naar een zo laag mogelijk
pesticidegebruik.” Uiteindelijk is het Greenpeace te doen om nog veel meer dan
mrl’s en pesticidegebruik. “We willen via de retailer de productiemethoden
veranderen. We kijken daarom ook steeds meer naar de milieu-effecten en de
arbeidsomstandigheden in de productiegebieden. Die zijn soms mensonwaardig. Ook
hierover zijn we in gesprek met Lidl.”

Kader

Supermarkt-test
Tussen 4 oktober en 21 november 2006 deden vrijwilligers van Greenpeace bij
zes supermarktketens in de grote steden van Duitsland en in Wenen (Billa)
inkopen. Zij kochten steeds paprika, kropsla, rucola, tomaat, appel,
tafelduiven, perzik/nectarine en mango/papaya. Als een product niet werd
gevonden, werd een vergelijkbaar product gekocht. In totaal werden 576 monsters
uit de gangbare teelt op residu onderzocht. In 16 procent van de monsters
werd geen residu gevonden of minder dan 0,01 milligram per kilo. In 2 procent
van de monsters (vooral tafeldruiven, kersen en kropsla) zat zoveel residu dat
volgens Greenpeace de gezondheid voor met name kinderen acuut gevaar liep. Van
de monsters haalde of overschreed 12 procent de wettelijke mrl. In 65 procent
van de monsters werden diverse pesticiden gevonden. In één geval, op druiven bij
Rewe, werden zelfs 16 verschillende pesticiden aangetroffen. Dit cocktaileffect
werd ook meegewogen.Greenpeace plaatste 25 procent van de monsters in de
categorie ‘eten niet aan te bevelen’, de rode zône. Dit zijn producten met
overschreiding van de gezondheidsrisico’s volgens Greenpeace. In 59 procent van
de gevallen gold het advies: ‘voorzichtigheid geboden’ (geel): residu meer dan
0,01 milligram per kilo.De waardering per supermarkt kwam als volgt tot
stand: voor elk ‘groen product’ 1 pluspunt en voor elk ‘rood product’ 2
minpunten.

Kader

Gestegen pesticidedruk
Vijf soorten groenten en fruit werden zowel in 2005 als 2006 getest. Bij
nectarine/perzik, kropsla en paprika is de ‘pesticidedruk’ in 2006 duidelijk
gestegen. Bij tomaat en druiven waren er nauwelijks verschillen. Het aandeel
‘eten niet aan te bevelen’ bleef gelijk: 25 procent. De supermarkten schenden
volgens Greenpeace dagelijks de levensmiddelenwet. “Daar is ook de de gebrekkige
residucontrole van de verschillende Bundesländer voor verantwoordelijk.”

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.