Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Gebrek aan kou houdt rabarber mager

De grens tussen zand en klei loopt in het West-Brabantse Hoeven precies door het bedrijf van Ben de Rond. Zijn rabarber is de zandhaas, zijn bloemkool en knolselderij zijn de kleiklanten. Koud was het in de afgelopen winter niet en dat hield de vervroegde rabarberteelt in tunnels aan de magere kant. Door Stan Verstegen

Een terugblik op het afgelopen seizoen van zijn
vervroegde rabarber maakt Ben de Rond niet onverdeeld gelukkig. “De teelt in de
kas verliep goed, met bruto producties tussen 32 (bij de vroegste)
en 40 kilo per vierkante meter.”De aansluitende
teelt in de verwarmde tunnels was echter een drama. “We hebben door de dunnere
stengels slechts de helft geoogst van een normale bruto productie van 8 à 10
kilo. Ik vermoed dat het komt door het gebrek aan natuurlijke koude-eenheden.
Bij de ene ronde houden we dus wat over, bij de andere moet er geld bij. Het is
net als bij een wielerronde, soms win je een tussensprint, maar uiteindelijk
komt er maar één winnaar over de streep. Dit jaar zaten we ‘in de bus’, die in
elk geval nog binnen de tijd met positieve cijfers over de streep kwam.”

‘Alles zelf uitvogelen’De rabarberpollen die in de kas
komen, krijgen de voor het ras Goliath-type Maes gewenste 350 koude-eenheden
door ze zes weken in de eigen koelcel te zetten. Op 15 oktober zette De Rond de
eerste 500 vierkante meter in. Vier weken later zijn die oogstbaar, waarna de
oogst tot Kerstmis doorloopt. Steeds na zes weken volgt de volgende 500
vierkante meter, tot in de hele kas rabarber heeft gestaan. De pollen staan
óp de grond, met tussen de pollen het ingespoelde zand dat meekomt bij het
oprooien in kuubkisten. De ruimtetemperatuur houdt De Rond op 14 graden Celsius.
Hij oogst in de kas tot 10 maart.De pollen in de tunnels staan 5 tot 6 jaar
in de grond en worden via grondverwarming met een watertemperatuur van 28 graden
Celsius verwarmd. De benodigde koude-eenheden moeten ze van nature zien te
halen. Normaal is dat geen probleem, maar deze winter was dat blijkbaar wel
problematisch. “Ik registreer die natuurlijke koude-eenheden niet. Jaren geleden
werd dat nog wel bijgehouden op de proeftuinen, maar dat is niet meer zo.
Onderzoek aan rabarber stelt sowieso niets meer voor. Je moet gewoon alles zelf
uitvogelen. Ik denk dat de pollen in de tunnels inderdaad te weinig kou hebben
gehad. Het maakt wel het verschil tussen een goed en een matig seizoen.” Voor de
normale teelt verwacht hij overigens geen problemen. “Die lopen begin maart pas
uit en dan ben je weer twee maanden verder dan de eerste in de tunnels. Die
hebben in die 60 dagen toch al snel zo’n 180 koude-eenheden meegepakt.”

Iets mooisDe onlangs opgerichte studieclub van
rabarbertelers in Nederland vindt De Rond in het kader van kennis en ervaringen
uitwisselen een goede zaak. Op 10 mei kwam de club voor de eerste activiteit na
de oprichting bij hem op het bedrijf. “We willen zo’n 3 tot 4 keer per jaar bij
elkaar komen. Dat vind ik op zich al positief. Het is nog even afwachten hoe het
in de praktijk gaat lopen. Open kennisuitwisseling was in het verleden niet het
sterkste punt van rabarbertelers. Maar wie weet groeit er na een
gewenningsperiode iets moois.”

Toekomst met twijfelsZeker de vervroegde rabarberteelt
was in de afgelopen jaren ‘niet oninteressant’. Het is voor De Rond de kurk
waarop zijn bedrijf drijft. Hij ziet om zich heen de belangstelling voor de
teelt echter groeien, vooral ook in Duitsland, waar twee telers in de buurt van
Keulen het grootschalig aanpakken met lage energiekosten van 4 duizend euro per
hectare, door het gebruik van restwater uit een bruinkoolcentrale. “Wij
verstoken hier 20 à 25 duizend euro per hectare aan gas, daar kunnen ze daar zes
jaar van stoken. Dat kun je nooit winnen.” De markt voor (vervroegde)
rabarber is ook klein. “Als er 110 ton in plaats van 100 ton prei op een dag op
de veiling komt, zakt de prijs misschien 2 cent. Als er één pallet rabarber te
veel staat, klapt de prijs meteen in elkaar.”Hoe De Rond op de mogelijke
uitbreidingen gaat reageren, valt nog te bezien. “Wat is het alternatief?
Voorlopig gaan we op dezelfde voet verder, maar ik volg het wel kritisch. Ik
denk ook dat telers die geen rabarber telen, de teelt onderschatten. Ze denken
dat het zo ongeveer vanzelf groeit, maar dat is niet zo. Door de investering in
pollen en door de stookkosten is het ook een dure teelt. Wij zaten afgelopen
winter geen 15 procent onder onze normale stookkosten. In de tunnels moet je
toch de koude, natte grond verwarmen en er was weinig zon.” En dan is er nog het
risico op een dalende productie per vierkante meter. “Je moet je plantmateriaal
goed selecteren om het niveau op peil te houden of te verbeteren. Nee, er is
geen sprake van een Goliath-type De Rond, maar het is ook niet meer het
plantmateriaal zoals we dat tien jaar geleden van plantenkweker Thei Maes
kochten.”

Met piekprijzen zit je goedIn het Limburgse is sprake
van een vorm van samenwerking tussen een aantal rabarbertelers als het om de
afzet gaat. Bij de vier overgebleven telers in West-Brabant is dat beperkt. “We
hebben wel afspraken gemaakt om pieken in de oogst te voorkomen. Daarom stookt
iedereen de tunnels in twee delen op, met een tussenperiode van twee of drie
weken. Ik start bijvoorbeeld op 10 januari en 1 februari, maar iedereen moet
natuurlijk op zijn eigen bedrijf bekijken hoe dat het beste is in te passen. Ik
vraag me trouwens af in hoeverre die drie weken veel verschil maken, want bij de
oogst zit er nog amper een week tussen. Dat komt door de oplopende
buitentemperaturen in die periode. Je bent dus drie weken langer aan het stoken
voor bijna hetzelfde resultaat. Maar ja, heb je in die week net piekprijzen, dan
zit je goed.”

Kader

Bedrijfsgegevens
Naam: Ben en Coby de RondPlaats: HoevenGewassen: Kasrabarber (2.500
vierkante meter), tunnelrabarber (1 hectare), bloemkool (10 hectare),
knolselderij (6 hectare), kasandijvie (2 ronden).Grond: zand, en klei van 40
procent afslibbare delen.Afzet: The Greenery.Arbeid: Tijdens de
tunnelteelt 2 Poolse gelegenheidswerkers.Mechanisatie rabarber: Halmec
rooier, eigen fabrikaat 1-rijige plantmachine.

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.