Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Tomatenteler realiseert uniek warmteproject

Tomatenteler Joep Raemakers realiseert in Venlo een uniek project: ‘Greenportkas Venlo’. Vanaf 1 januari slaat hij energie op in de grond om dat te gaan gebruiken in zijn eigen kas én te leveren aan Zorggroep Noord-Limburg. Dit moet een besparing van 35 procent in zijn energiekosten opleveren. Door semi-gesloten te telen hoopt hij bovendien een productiestijging van 20 procent te realiseren.door ank van lierfreelance journalist

Op het trostomatenbedrijf van Joep Raemakers aan de
rand van Venlo, op een steenworp van de Duitse grens, is het een komen en gaan
van kassenbouwers, installateurs, graafmachines en ga zo maar door. Er wordt
hard gewerkt aan een uitbreiding van het bedrijf van 3,6 hectare. Vanaf januari
volgend jaar zal de locatie van ‘SunnyTom’ in Venlo in totaal 7,4 hectare
omvatten. Daarnaast heeft Raemakers nog 1,9 hectare glas, verspreid over twee
andere locaties. In 1990 begon hij met de teelt van trostomaten. Zijn roots
liggen niet in de tuinbouw, maar door vakantiewerk bij een tomatenteler kwam hij
uiteindelijk toch in de sector terecht. “En straks run ik dus een bedrijf van in
totaal 9,3 hectare. Toch niet slecht voor een jongen uit de stad”, lacht
hij.

ParadepaardjeDe Limburger investeerde de afgelopen
jaren niet alleen in uitbreiding. Innovatie is daarnaast en paradepaardje. Zo is
Raemakers al jarenlang geïnteresseerd in de mogelijkheden van alternatieve
energie. ‘‘Die interesse is deels uit nood geboren, want de stijgende
energieprijzen zijn mij een doorn in het oog. Op een oppervlakte van 5,7 hectare
ben ik daar maar liefst 200 duizend euro per jaar aan kwijt. Dat moet anders
kunnen, vond ik.”Deze overtuiging leidde er toe dat de nieuwe kas die wordt
gebouwd niet zomaar een bedrijfsuitbreiding is. In de zogenoemde Greenportkas
Venlo worden diverse technieken gebundeld om energie te besparen. ‘‘In de nieuwe
kas gaan we semi-gesloten telen: er wordt alleen gelucht in de avond- en
nacht-uren, als de buitentemperatuur lager is dan de kastemperatuur. De rest van
de tijd wordt via een vernevelinstallatie en via koelblokjes de juiste
temperatuur in de kas bepaald. De warmte die bij het koelen vrijkomt, komt via
een warmtewisselaar in het grondwater terecht. Het water op 90 meter diepte
wordt hierdoor opgewarmd tot 25 graden. Voor de opslag van het water worden drie
warmte- en koude- bronnen (aquifers) gerealiseerd.” In de zomer gebruikt
Raemakers het koude grondwater om te koelen. De warme lucht uit de kassen wordt
dan benut om grondwater in de aquifer te verwarmen. Dit warme water wordt in de
winter weer gebruikt om de kas te verwarmen, zowel de nieuwbouw als de oude kas
van 3,6 hectare. ‘‘Het water wordt dan met een warmtepomp opgewarmd tot 40
graden. Het koele water dat hierbij vrijkomt (van 6 graden Celsius) slaan we ook
op in de grond. Dit gebruiken we in de zomer weer om te koelen”, legt de
tomatenteler uit. Daarnaast wordt ook een wkk met een capaciteit van 4,2
MegaWatt ingepast in het sy-steem. De warmte uit die installatie kan ook worden
benut. ‘‘De wkk is nodig om de warmtepompen en de belichting in de kas aan de
gang te houden. We hangen 14 duizend lux aan belichting op. Dat is ook
meegenomen in de energiebalans. De lampen geven immers ook warmte af, waardoor
de kas minder hoeft te worden verwarmd. Zijn de lampen uit, dan leveren we
elektriciteit aan het net.”

Warmte voor zorginstellingAl met al heeft Raemakers in
de winter meer warmte beschikbaar dan nodig om zijn kassen te verwarmen. Hij
gaat daarom in totaal 5,2 MegaWatt warmte leveren aan een zorginstelling in de
buurt. De vraag is dan hoe hij Zorggroep Noord-Limburg zover heeft gekregen.
‘‘Nou, ik heb gewoon een afspraak gemaakt en mijn plan uit de doeken gedaan. Ze
waren gelijk enthousiast, vooral omdat hun energierekening ook steeds hoger
wordt. In-middels zijn de ketelhuizen van de zorggroep aangesloten op mijn
systeem. Vanaf 1 januari krijgen ze het warme water van mijn bedrijf via
speciaal aangelegde leidingen binnen.’’

Voor- en nadelenDe Greenportkas Venlo heeft volgens
Raemakers een heleboel voordelen. Ten eerste zal er sprake zijn van een forse
energiebesparing: hij bespaart op jaarbasis maar liefst 2,1 miljoen kuub gas.
‘‘Daar bovenop komt de besparing van de zorggroep. Zij verstoken jaarlijks
ongeveer 800 duizend kuub minder.”Maar er is meer. Semi-gesloten telen moet
er ook voor zorgen dat minder ongewenste insecten de kas binnenkomen, waardoor
de kans op ziekten wordt beperkt. Daarnaast is sprake van een reductie van 5
miljoen kilo CO2 per jaar. ‘‘Hiermee halen wij in ons eentje het jaarlijkse
streven van de gemeente Venlo wat CO2-reductie betreft”, lacht Raemakers.
‘‘Verder ga ik er van uit dat een productiestijging van om en nabij 20% is te
realiseren, doordat CO2 en vocht in de kas blijven en ik de temperatuur constant
kan houden. Dit betekent een flinke stap voorwaarts, aangezien het de laatste
jaren moeilijk was om de productie nog verder omhoog te brengen. We zaten
vrijwel aan de top.” Ook merkt hij nu al dat deze manier van telen een
meerwaarde heeft bij de afzet. ‘‘Maat-schappelijk verantwoord en duurzaam
ondernemen is anno 2007 een manier om je te onderscheiden. Daarbij is er een
duidelijke markt voor op deze manier geteelde producten. Dat zien
grootwinkelbedrijven ook. Zij staan nu al in de rij, terwijl de planten nog niet
eens in de kas staan.”Nadelen zijn er volgens hem nog weinig ‘‘maar ,die
zullen ongetwijfeld komen. Het kasklimaat zal in de zomer vochtiger en
drukkender zijn door de vernevelingsinstallatie en doordat minder wordt gelucht.
Voor het personeel is dat niet zo prettig.” Ook staat voor de zekerheid nog
een ketel stand-by, voor het geval er onverhoopt iets mis mocht gaan. ’’Het is
en blijft een pioniersproject, daarom neem ik liever het zekere voor het
onzekere.”

Steun van onderzoekersMet de Greenportkas is een
investeringsbedrag van 9,3 miljoen euro gemoeid. Hoe financier je dat? ‘‘De
Provincie Limburg stelde een innovatiesubsidie van 225 duizend euro beschikbaar
en het Productschap Tuinbouw kwam met 309 duizend euro over de brug. Daarnaast
heeft SenterNovem, het agentschap van de overheid voor duurzaamheid en
innovatie, mij geholpen het project op te zetten. In mijn eentje had ik dit niet
voor elkaar gekregen.”Raemakers krijgt ook steun van wetenschappers van de
Universiteit van Wageningen. Zij verrichten drie jaar lang metingen in de nieuwe
kas. ‘‘Men wil graag weten hoe geconditioneerd telen uitpakt in de praktijk.
Daarom gaan de onderzoekers alles nauwlettend in de gaten houden: het klimaat,
ziekten, productie, CO2, enzovoort. Ik vind het fijn om daarmee een back-up te
hebben, ook omdat ik niet de kennis en middelen in huis heb om dergelijke
metingen uit te voeren.”

Kader

Bedrijfsgegevens
Bedrijf: Sunny TomEigenaar: Joep RaemakersPlaats:
Venlo/BelfeldGewas: fijne trostomaten. Oppervlakte: 1,2
hectare in Belfeld, 4,5 hectare in Venlo (twee locaties). Daarnaast wordt op 1
januari 2008 een nieuwe kas van 3,6 hectare in gebruik genomen in
Venlo.Ondernemersvisie: ‘milieuvriendelijk en duurzaam telen heeft de
toekomst’
Hij is ervan overtuigd dat de toekomst voor de Nederlandse glastuinbouw
ligt in milieuvriendelijk en duurzaam telen. ‘‘Anders zijn de energiekosten op
termijn gewoon niet meer terug te verdienen. Daarbij is de glastuinbouw een
goedkope en flexibele leverancier van stroom en warmte en zorgt een systeem als
de Greenportkas Venlo voor flink wat CO2-reductie. Dat komt het imago van de
sector alleen maar ten
goede.”

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.