Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Tomatendag vol teeltinnovaties

Met ruim tweehonderd bezoekers op de Groeiservice landelijke tomatendag, onder wie het overgrote deel telers, zat de zaal vorige week helemaal vol. Met lezingen en videofragmenten schotelden de inleiders een afwisselend programma voor, toegespitst op de drie hoofdthema's energie, geconditioneerd telen en arbeidsinnovaties. Daarnaast was er uiteraard volop gelegenheid om met elkaar te discussieren.Door Peter Visserpeter.visser@reedbusiness.nl

Gerard van der Sande van RWE opende de presentaties met het thema 'energie'. De vraag naar gas in Europa gaat enorm stijgen, stelde hij. Die tendens is al ingezet. Kon voorheen bijvoorbeeld een overaanbod Engels gas gunstig ingekocht worden, inmiddels zijn telers die afhankelijk zijn van de pijpleiding uit Engeland 5 tot 10 cent per kuub gas duurder uit.De helft van de gasproductie komt nog uit de EU, maar over 25 jaar zal waarschijnlijk 80 procent buiten de EU-landen vandaan komen. Vooral Rusland en het Midden-Oosten (met name Iran) vormen toekomstige bronnen, met grote voorraden. Tweederde van die gasreserves is echter in handen van staatsbedrijven of sjeiks, wat de leverbetrouwbaarheid niet ten goede komt. 'Er staat genoeg in de kranten om te weten hoe die met hun klanten omgaan.'Accountmanager Robert Willemsen van Westland Energie gaf aan dat een wkk het energieplaatje voor tomaat kan verbeteren, zeker met 2 tot 3, maar vaak zelfs tot 4 tot 5 euro per vierkante meter. Hij adviseert wkk-bezitters om het rendement zeker te stellen, door vooral de relatie tussen gasinkoop en elektraverkoop te volgen. Bij langetermijn stroomverkoop dienen tevens brandstofkosten voor deze periode vastgelegd te worden. Voorlopig verwacht hij nog geen overvoerde elektriciteitsmarkt door het toenemend wkk-gebruik in de tuinbouw.Gesloten-kasvariantenIn het thema-blok over 'geconditioneerd telen', deelde Martien Duijndam van Themato leerervaringen met de klimaatregeling in de gesloten kas. Met droog weer is het kasklimaat goed regelbaar, bij vochtig weer blijkt de stuurbaarheid voor verbetering vatbaar. Op warme en vochtige dagen loopt de planttemperatuur te hoog op in verhouding tot de kastemperatuur, waardoor de verdamping afneemt en de plant zich minder kan koelen. In de open afdeling lukt dat bij ventilatie door geopende luchtramen beter, in de periode van week 20 tot en met 30. In de resterende koudere en drogere periode is de verdampingspotentie in de gesloten kas juist beter, vanwege het kunnen ontvochtigen en de forse luchtbeweging.Onderzoeker Arie de Gelder liet aan de hand van proefresultaten zien dat luchtbeweging geen effect heeft op productie, fotosynthese of plantontwikkeling, zeer weinig op planttemperatuur, en hooguit de verdamping bevordert. Luchtbeweging zou de verklaring kunnen zijn voor een geconstateerd groot verschil tussen de theoretisch verklaarbare opbrengstverhoging op grond van meer licht en CO2, en de hogere werkelijk gerealiseerde productie bij Themato. Achteraf bleek dit verschil verwaarloosbaar, toen De Gelder ter controle een ander groeimodel gebruikte dat een hogere fotosynthese aangaf bij dezelfde klimaat­factoren.Ferdi van Elswijk en Wilko Wisse vertelden de (technische) uitgangspunten van de geconditioneerde kassen van respectievelijk Prominent en Van der Lans (Sunergie kas), zodat verschillen zichtbaar worden. De Sunergie-kas heeft bredere gewaspaden (1,92 ten opzichte van 1,60 meter) met kleinere luchtslurven (0,60 ten opzichte van 0,65 meter diameter), en maakt gebruik van bovenkoelers. Dakbevloeiing en zomerschermen besparen actief koelvermogen, waar Prominent werkt met luchtbevochtiging. Beide kassen kunnen buitenlucht aanzuigen. De (duurdere) actieve koeling met de installaties hoeft door bovenstaande voorzieningen slechts voor de helft of nog minder van het totale koelvermogen te zorgen.Mobiel systeem In het themablok 'arbeidsinnovaties' vertoonde Leonard van der Heiden van Heinova een filmpje van een robotarm die voorzichtig in een tomatengewas beweegt. Met een camera moet deze de stengel afzoeken op aanhechtingen, en dan vaststellen of het een tros of een te verwijderen blad is. Het is onderdeel van het lopende haalbaarheidsonderzoek voor de Prigrow bladplukrobot, waarin wordt gekeken of de reeds gevonden technieken tot een zelfstandig samenwerkend geheel geintegreerd kunnen worden. Leo van Adrichem van Metazet lieten een praktijkproef zien met een mobiel systeem, met roulerende teeltgoten. Deze hangen aan de kasconstructie, zodat ze geschikt zijn voor hoog opgaande vruchtgroentegewassen. Oogst- of gewaswerkzaamheden (op het middenpad) vinden steeds afwisselend plaats in twee naast elkaar gelegen kappen. Hierdoor kunnen ondertussen teeltgoten worden verplaatst, alvast voor verwerking gereed worden gezet op het betonpad, of na verwerking het middenpad oversteken, zodat geen wachttijden ontstaan. Met beperkte mogelijkheden voor extra planten per vierkante meter, mag de investering in een mobiel systeem bij tomaat niet veel hoger uitkomen dan 25 of 30 euro per vierkante meter. Met een watergeefunit en connector is het onder druk watergeven via druppelaars geregeld, het moeilijkste onderdeel bij een mobiel systeem, vanwege rek en krimp in de constructie.Gewaswerk automatiserenMat Litjens legde voordelen uit van het in ontwikkeling zijnde Tomaten Groei & Geleidings Systeem (TGGS). Met dit automatisch zaksysteem voor tomatenplanten werden vorig jaar de eerste proeven genomen. In de vervolgtest van dit jaar worden de klosjes, die de gewastouwtjes afrollen, vervangen door ronddraaiende snaarconstructies met daarop semi-automatische clips. Daarmee worden tomatenkoppen bovenaan vastgeclipt. Tijdens het automatisch zakken, gaan de onderste clips vanzelf weer open. Bij de teeltwisseling zit er dan geen enkele vervuiling van touw of clips meer in af te voeren gewasresten. Door het schokvrij laten zakken, in de avond- of vroege ochtenduren als het gewas het minst in stress is, neemt de kans op kniktrossen en afgevallen trossen af. Wel neemt het ingeschatte lichtverlies door de constructie toe met 3 procent.Pruimtomatenteler Fred van Zijl praatte de aanwezigen bij over zijn vinding voor het automatisch laten zakken: de 'Hortitwist' plantspiraal. Daarin hangt de plant niet meer, maar wordt met een staander overeind gehouden. Een ronddraaiende metalen spiraal zorgt voor een neergaande beweging van de plant. De stengel glijdt onderaan met zo weinig speling door de draaischijf, dat het mogelijk lijkt er vaste mesjes op te monteren die automatisch bladeren van de zakkende stengel afsnijden. In de doorontwikkeling zal onderzocht worden of het systeem te combineren valt met het herbewortelingssysteem van Horticoop, waarbij planten zich telkens verjongen door er regelmatig het onderste stengeldeel af te snijden.

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.