Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Temperatuur bei nvloedt -plagen e n bestrijders

"De etmaaltemperatuur heeft de grootste invloed op de ontwikkeling van insecten en mijten. In het algemeen leidt een hogere etmaaltemperatuur tot een kortere levenscyclus (= snellere ontwikkeling). Elk insect of elke mijt kent een minimumtemperatuur die noodzakelijk is om de ontwikkeling te starten, de drempelwaarde. Het verschil tussen de werkelijke temperatuur en de drempelwaarde bepaalt de snelheid van die ontwikkeling. Bepalend is uiteraard de temperatuur op die plek waar het organisme zich bevindt. In veel gevallen is dat de bladtemperatuur waar de plaag of de bestrijder zit. De bladtemperatuur kan bij een koude heldere nacht of bij sterke verdamping enkele graden lager zijn dan de luchttemperatuur. En juist hoger bij sterke instraling of belichting. Voor stadia die op of in de bodem voorkomen (poppen van mineervlieg, trips, rupsen, Hypoaspis, nematoden) is de bodemtemperatuur bepalend voor de ontwikkelingssnelheid.Veel organismen hebben ook een maximumtemperatuur waarbij (een deel van) de ontwikkeling stopt. Voor de meeste organismen ligt deze temperatuur boven de normaal getolereerde kastemperaturen. Rondom en boven de maximumtemperatuur geldt de nauwe relatie tussen temperatuursom en ontwikkelingssnelheid niet meer. Snelheid van ontwikkelingVanuit de etmaaltemperatuur is het mogelijk de temperatuursom te berekenen die bepalend is voor de ontwikkelingssnelheid van een mijt of insect. Elke mijt of elk insect heeft een bepaald aantal graaddagen nodig voor de ontwikkeling van een generatie. Dit is een vaste waarde, ook wel temperatuursom genoemd. Van veel mijten en insecten is de minimumtemperatuur en de temperatuursom bekend (zie tabel). Hiermee is de generatieduur bij verschillende temperaturen te berekenen. Dat geeft inzicht in de invloed van temperatuur op de ontwikkelingssnelheid van het betreffende organisme. De grafiek toont de generatieduur van enkele plagen en bestrijders bij 16 en 20 graden Celsius. Hierbij valt op:Encarsia ontwikkelt bij 16 graden Celsius langzamer dan kaswittevlieg; bij 20 graden is dit juist andersom: een reden waarom de introductiestrategie van Encarsia juist in de koude periode extra aandacht vraagt.De grote verschillen in generatieduur bij 16 en 20 graden voor Floridamot, wantsen en cicaden: die verklaren waarom deze plagen zich vooral in de zomer snel kunnen ontwikkelen.De sterke afname in generatieduur van Macrolophus bij een temperatuurstijging van 16 naar 20 graden: dat is de reden dat deze roofwants vroeg in het seizoen lang onzichtbaar blijft en bij mooi weer plotseling 'losbarst'. VoorbeeldDe drempelwaarde voor ontwikkeling van Bemisia tabaci is 10 graden Celsius. Stel dat de gerealiseerde etmaaltemperatuur 18 graden Celsius bedraagt, dan is het verschil dus 8 graden. De temperatuursom in een etmaal is dan 8 graaddagen (1 x (18-10)). Bemisia heeft 316 graaddagen nodig voor de ontwikkeling van een generatie. Bij een etmaaltemperatuur van 18 graden duurt dat dus 40 dagen (316:8~40). Een etmaaltemperatuur van 20 graden ligt 10 graden boven de drempelwaarde. Deze verkort de generatieduur tot 32 dagen (316:10~32). Dagelijkse temperatuursommen kunnen voor een bepaalde plaag of bestrijder bij elkaar worden opgeteld om het totaal aantal gerealiseerde graaddagen te berekenen. Een etmaal met een gemiddelde temperatuur van 18,5 graden levert voor Bemisia een bijdrage van 18,5-10=8,5 graaddagen aan de temperatuursom. Dit inzicht kan helpen om beter in te schatten wanneer een volgende generatie van een plaag zich zal aandienen. Zo is hier tijdig op te anticiperen. Niet alleen de temperatuursom is bepalend. Ook het absolute temperatuurniveau is soms van belang, bijvoorbeeld voor het vlieggedrag van sommige sluipwespen. Er is op dit gebied veel onderzoek gedaan aan Encarsia en Eretmocerus. Met speciaal hiervoor ontwikkelde vliegtesten is vastgesteld dat beide soorten beginnen te vliegen bij zo'n 15 graden Celsius. Tussen 15 en 20 graden neemt het vliegvermogen recht evenredig toe met de temperatuur; net boven 20 graden bereiken ze hun maximale vliegvermogen. Tussen 20 en 30 graden blijft het redelijk constant. Dit is de achtergrond van het product met kleine aantallen Encarsia per kaartje: het grote aantal uitzetpunten beperkt de noodzakelijke vliegafstand, en vergroot daarmee vroeg in de teelt bij relatief lage temperaturen de effectiviteit van de introductie. Er bestaan verschillen in de vliegcapaciteit tussen verschillende stammen van sluipwespen. Op basis van onderzoek hiernaar heeft Koppert in het verleden stammen van zowel Encarsia als Aphelinus geselecteerd op onder andere hun vliegcapaciteit bij lagere temperaturen. TemperatuurintegratieHoge energieprijzen en een soms beperkte aansluitcapaciteit van aardgas beinvloeden de teeltstrategie. Temperatuurintegratie wordt steeds meer toegepast als middel om de energie-efficiency in de teelt te verhogen. Het gevolg is dat er grotere verschillen tussen minimum en maximum temperaturen kunnen voorkomen, terwijl de etmaal temperatuur over langere termijn overigens niet verandert. De effecten hiervan op plagen en bestrijders zijn nog nauwelijks onderzocht. Wel is bekend dat de volwassen Aphidoletes galmuggen alleen 's nachts paren en eieren leggen in bladluiskolonies. Een nachttemperatuur onder 16 graden zal deze processen flink vertragen, en daarmee de effectiviteit van de inzet voor de uiteindelijke bladluisbestrijding. KaderVoortschrijdend inzichtElk insect of elke mijt kent een minimumtemperatuur die noodzakelijk is om de ontwikkeling te starten, ofwel de drempelwaarde. Er zijn aanwijzingen dat de effecten van de temperatuur boven die drempelwaarde per plaag en bestrijder specifiek en verschillend kunnen zijn. In de komende jaren zal ongetwijfeld het inzicht hierover verder groeien. Zorgvuldig monitoren en registreren van de ontwikkeling van plagen en bestrijders bij de werkelijke teeltomstandig­heden blijft de beste weg om in de eigen teeltsituatie verrassingen te voorkomen en het inzicht te vergroten. De gegevens in dit artikel geven daarin een goede houvast."

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.