Home

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Naast operationeel denken ook eens strategisch denken

Een van de projecten die Wageningen Universiteit de afgelopen jaren heeft opgestart draaide rond het verbeteren van de concurrentiekracht van bedrijven in de open teelten. Met name het verzamelen van informatie van binnen en buiten de sector kwam naar voren als een zwakte van die ondernemers in de open teelten. Terwijl dat juist een essentieel onderdeel is van het vormen van een strategie die een bedrijf tot boven de middelmaat kan doen uitstijgen. 'Informatie over concurrenten en over markten, PT-cijfers, LEI-cijfers, waarom gebruiken vollegrondsgroentetelers die zo weinig? We wilden daarnaar kijken in sessies met telers die een ondernemingsplan moesten maken. Het bleek nog een hele toer om telers te vinden die daaraan mee wilden werken', zegt onderzoeker Gerben Splinter van het LEI, dat samen met PPO dit project uitvoerde.Dat een zeer uitgebreide mailing over een gratis cursus strategisch denken en ondernemen zo weinig respons veroorzaakt, geeft al aan dat in veel teelten voor heel veel ondernemers momenteel het overleven van het komende jaar hoger op de prioriteitenlijst staat dan het maken van plannen voor de komende vijf of tien jaar. Strategie ongrijpbaar'Strategie kan een ongrijpbaar begrip blijven, waar deze telers kennelijk de meerwaarde niet van zien. Telers denken niet strategisch maar operationeel: wat kun jij mij morgen leveren, wat kan ik morgen leveren? In de vier sessies met telers in de groenteteelt, de fruiteelt, de bollen en de boomteelt bleek dat de telers wel degelijk veel ideeen hebben die voorbij de dagelijkse gang van zaken gaan. Maar pas in zo'n groep stellen ze elkaar de juiste strategische vragen die nodig zijn om tot een keuze te komen van het idee dat het beste op het bedrijf en de omgeving en de persoon van de betreffende ondernemer is toegespitst. En wij als onderzoeker of adviseur spelen vaak de rol van de advocaat van de duivel. Met vervelende 'waarom-vragen'. Waarom heb je het tot nu toe altijd zo gedaan? Waarom zou je nu die en die kant op willen? Scherp bevraagd worden is een belangrijke stap bij het bepalen van een strategie.'En daarna komt de fase van het concretiseren van dat idee tot een echt project. Voor de een is het de keuze om grootschaliger te gaan produceren. Voor de ander is het een switch van afzetorganisatie. Splinter ziet het niet als een bezwaar dat telers in een moeilijke situatie aan de ondernemersstrategie gaan sleutelen. 'Onder druk veranderen mensen sneller en kijkt men scherper naar de buitenwereld.' Hapklare antwoordenOm effectief naar de buitenwereld te kijken, naar maatschappij, naar markt, consument en trends, is het dus goed om snel en efficient relevante gegevens te kunnen vinden. 'De meeste telers doen dat met hun eigen netwerkje van adviseurs die ze het verzamelen van informatie uit handen nemen en hapklare antwoorden hebben. Maar het zelf doen kost tijd of ze stuiten al te snel op praktische problemen. Zoals te weinig ervaring met zoeken op het internet. Maar met wat oefening kom je een heel eind. En met zelf zoeken kom je op allerlei verrassende plekken die heel andere inzichten kunnen geven.'Inmiddels is met de groep van acht boomkwekers een vervolgprogramma opgezet door het LEI, samen met onder andere de Kamer van Koophandel Boskoop, Rabobank en ABN Amro en DLV. Een vervolgprogramma met avonden die ook open staan voor andere kwekers. Voor de andere groepen is zoiets ook mogelijk.KaderProgramma OndernemerschapdagDe Ondernemerschapdag van Wageningen UR op 26 januari is relevant voor iedereen die bij ondernemend agrarisch Nederland is betrokken, van onderwijs tot advies, van praktijk tot wetenschap, van leverancier tot afnemer. Als sprekers treden op onder andere hoogleraar Innovatief Ondernemerschap Wim Hulsink, bestuursvoorzitter van de WUR Aalt Dijkhuizen, directeur-generaal van LNV Renee Bergkamp en ondernemers Eric Moor en Rob Adriaans. Verder zijn er parallelsessies met als onderwerpen ondernemen in een veranderende omgeving, ondernemen met verbreed perspectief, leren en innoveren in netwerken, de ondernemer als strateeg, succesvol ondernemen in de keten en actief de administratieve lasten te lijf.Aanmelden voor de dag kan via www.ondernemerschapdag.wur.nl. KaderOnconventioneel denkenIn een al sinds 2003 lopend onderzoek is onder andere het LEI bezig met een Europees informatiesysteem voor biologische markten. Een dergelijk systeem zou de marktpositie van telers - de primaire producenten - van biologische groente en fruit sterker maken. Het zou bovendien de Europese markt voor deze producten transparanter en daardoor aantrekkelijker maken voor grote marktpartijen. Ook kan de biologische landbouw sterker een eigen rol in het Gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU kunnen gaan spelen. Binnen Nederland is regionale clustering van de biologische landbouw in onderzoek geweest. Een dergelijke clustering zou een meer efficiente bedrijfsopzet mogelijk maken voor bedrijven in de gehele keten, van productie tot en met verkoop. Met name provinciale en gemeentelijke overheden zouden dit kunnen stimuleren door logistiek en kredietverlening te faciliteren. KaderOnconventioneel denkenOp de ondernemersdag die 26 januari wordt gehouden wordt een groot aantal LEI-onderzoeken nog eens onder de aandacht gebracht. Zo heeft het LEI in 2005 onderzoek gedaan naar de vraag welk type ondernemer wel en niet meedoet aan initiatieven die bij LNV onder de verzamelnaam Nieuwe Landbouw wordt gevolgd door het zogeheten Transitieteam. De drijvende kas en ander meervoudig grondgebruik is er een voorbeeld van. Maar ook de kas als energiebron, het telen van gewassen voor biomassa, sociale dienstverlening (zorgboerderijen) en ecologische dienstverlening (produceren voor rietfilters en veenvervangers). De kunst is kansen te zien waar anderen die niet zien en ook niet zoeken. Onconventioneel denken en verbanden leggen tussen sectoren en beleids­terreinen is de rode draad.KaderOmgekeerde informatieketensOndernemer Centraal bij Terugdringing Administratieve lasten in Agrarisch Nederland (afgekort OCTAAN) is een project waarbij informatieketens tussen ondernemer en overheid worden omgekeerd. De overheid dicteert volgens dit project niet meer welke informatie er op welke manier van teler naar overheid moet. Waar mogelijk sluit de overheid voor haar informatiebehoefte aan bij de informatie die de teler toch al verzamelt ten behoeve van de afzet. Hoe verschillende informatieketens van verschillende productkolommen en van de overheid op elkaar kunnen blijven aansluiten is een vraag waar onderzoekers antwoord op proberen te krijgen.

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.