Glas

Nieuws

Mens verspreidt gevaarlijk viroïde bij planten

Het aardappelspindelknolviroïde (PSTVd) komt vooral in tomatengewassen terecht door menselijk handelen. Overdracht via zaden blijkt niet of nauwelijks een rol te spelen.

Die conclusies trekt Ko Verhoeven in zijn proefschrift waarop hij op 2 juni hoopt te promoveren aan Wageningen University, onderdeel van Wageningen UR.

Aard viroïden
Verhoeven, medewerker van de Plantenziektenkundige Dienst: “Viroïden zijn heel kleine ziekteverwekkers die alléén bestaan uit een RNA-molecuul. Ter vergelijking: een virus is een DNA- of een RNA-molecuul met een eiwitmantel er omheen. Het heeft tot de jaren zeventig geduurd voordat wetenschappers de aard en aanwezigheid van de viroïden konden vaststellen”.

Moleculair-biologische techniek
Verhoeven ontwikkelde een moleculair-biologische techniek waarmee relatief eenvoudig vastgesteld kan worden of tomatenplanten met viroïden besmet zijn. Hij ‘vist’ het RNA van viroïden uit de monsters op. Door het RNA verder te analyseren, kan bepaald worden welk viroïde aanwezig is. Op die manier ontdekte Verhoeven tevens een nieuw viroïde bij paprika.

Gevaarlijke infectiebron
Voor Nederland is aardappelspindelknolviroïde (PSTVd) het belangrijkste viroïde. In tomaat en aardappel veroorzaakt het viroïde groeiremming, verkleuringen en misvormingen. Niet alle gewassen waarin PSTVd voorkomt, worden daadwerkelijk ziek. Verhoeven: “Bepaalde sierplanten, zoals Solanum jaminoides, de klimmende nachtschade, zijn ongevoelig voor de viroïden. Daardoor kun je aan de plant niet zien dat hij geïnfecteerd is. Dat maakt die planten een gevaarlijke infectiebron.”

Minstens twee uur overdraagbaar
Tomaat en aardappel zijn juist heel gevoelig voor PSTVd. Verhoeven ontdekte dat vooral tomaat heel gemakkelijk door mensen te infecteren is met PSTVd. Vingers waarmee over bladeren van sierplanten mét viroïden is gewreven, kunnen minstens twee uur na dat contact nog viroïden overbrengen naar tomatenplanten. Ook met gereedschap, zoals de mesjes waarmee zijscheuten uit planten worden gesneden, kan het viroïde worden verspreid.

Verbeteren fytosanitair beleid
De toets die Verhoeven ontwikkelde is van belang voor de internationale handel en de organisaties die daar fytosanitaire controles op uitvoeren, zoals de Plantenziektenkundige Dienst en de keuringsdiensten. In combinatie met de andere resultaten van Verhoeven kunnen zij de toets gebruiken voor het verder verbeteren van het fytosanitair beleid.

Bron: WUR

 

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.