Glas

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Verstandig omgaan met stijgende energiekosten

De energiekosten zullen in 2009 hoger zijn dan tot nu toe. En niet een beetje hoger, maar fors. De meningen zijn verdeeld over de vraag of de prijs nu zal stijgen of zakken. Wat zijn de stappen die een ondernemer kan nemen of misschien wel móet nemen om in te spelen op de ontstane situatie?DOOR EGON COOLENVEK Adviesgroep

Kon een ondernemer in 2007, als hij van het juiste
moment overtuigd was geweest, nog gas kopen rond 21 cent per kubieke meter,
inmiddels is het tegen de 40 cent per kuub. En niemand weet of de gasprijs nog
verder stijgt. Voor de elektriciteitskosten geldt min of meer de zelfde
procentuele stijging. Natuurlijk kunnen tuinbouwondernemers met een wkk ook hun
voordeel doen met deze hoge stroomprijzen, als ze elektriciteit kunnen
terugleveren én als ze op het juiste moment hebben verkocht. En dan tegelijk het
daarvoor benodigde gas hebben vastgelegd.Helaas geldt voor een (te) groot
deel van de telers dat ze weinig of geen antwoord hebben op de sterk verhoogde
energiekosten per vierkante meter. Een fors aantal wkk’s zal ook een negatief
resultaat laten zien, omdat stroom is verkocht zonder de bijbehorende
hoeveelheid gas vast te leggen, met een slechte of negatieve sparkspread als
gevolg.De markt vertoont geen neiging dat er kan worden gerekend op een
structurele prijsverlaging. Er rijdt geen auto minder kilometers omdat de
benzineprijs hoog is. Er wordt nog elke dag olie gekocht en verkocht en ook de
industrie draait, zij het hier en daar onder protest, door. Dit houdt in dat
(helaas) de huidige olieprijzen met alle daarbij behorende afgeleide producten
door de markt zijn geaccepteerd. Het is dan ook niet reëel te verwachten dat er
opeens zal worden teruggekeerd naar het prijsniveau van een jaar geleden. Het is
voor een ondernemer zaak zichzelf niet rijk te rekeken, maar te bekijken waar
hij op dit moment staat.

Opstellen energieplanOm meer grip te krijgen op de
energiestromen op het bedrijf en minder afhankelijk te zijn van
korte-termijnbeslissingen is het aan te raden een energieplan op te stellen. In
zo’n plan is beschreven hoe op het bedrijf met energie wordt omgegaan. Daarbij
gaat het niet alleen om gas- of elektriciteitsverbruik, maar ook om de
strategieën met betrekking tot in- en verkoop. En tenminste als richtlijn de
daarbij horende prijsniveaus. Enerzijds heeft een teler zo meer grip op de
energiestromen en de bijbehorende kosten en anderzijds geeft het rust, omdat een
en ander altijd aan de in het energieplan beschreven uitgangspunten kan worden
getoetst. Aan de hand van de kostprijs (zie kader energiebalans) kan
vervolgens een inkoopstrategie worden vastgesteld. Daarna wordt gekoezen voor
een contractvorm (bijvoorbeeld oliegerelateerd gas of TTF; onbalansplichtig of
juist niet).Als de prijs voor de inkoop van gas onder de kostprijs ligt, kan
deze hoeveelheid volledig worden ingekocht. Eventueel kunnen limieten worden
gesteld voor de inkoop, om op die manier van eventuele verdere prijsdalingen te
kunnen profiteren. Daarbij kan dan ook voor meer jaren worden ingekocht.Is
de prijs hoger dan de kostprijs, dan komt het aan op de risco’s spreiden. In
geval van een wkk kan in elk geval het gas voor het elektriciteitsdeel worden
ingekocht, tegelijk met de verkoop van de elektriciteit. Voor het warmtedeel
wordt dan een gespreide strategie gevolgd, waarbij een teler steeds de kostprijs
in zijn achterhoofd moet houden. Kijk bij de vraag waar het bedrijf op dit
moment staat niet naar de buurman, maar geef zelf sturing aan de eigen
bedrijfssituatie. Stel dat energieplan op en kijk welke prijzen erbij horen. Met
welke prijs per vierkante meter kunt u nog uit de voeten, is er nog ruimte voor
extra wkk-inzet en verkoop van stroom? En wat betekent dat voor de aanschafprijs
en welke strategie is daarvan het gevolg? Vandaag alles kopen betekent (te) duur
als de gasprijs gaat dalen, maar niets kopen en een verder stijgende prijs
betekent nog verder in het nauw. Een andere vraag waar de teler zich mee
bezig dient te houden of of er op de energiekosten kan worden bezuinigd.
Daarvoor is het belangrijk een strategie te bepalen en zich daar aan te houden.
Roep desnoods deskundige hulp in. De kas in de winter leeg laten liggen betekent
wel minder gas verstoken, maar er zijn ook minder opbrengsten, terwijl de vaste
kosten gewoon doorgaan. In vrijwel alle gevallen kost het meer om een kas leeg
te laten liggen dan dat (duur) gas wordt gekocht. De belichting uitzetten is een
ander voorbeeld. Dat betekent dat het product later komt, met vaak ook een
lagere opbrengst of er moet tenminste worden afgeschreven op een dure
investering zonder daar profijt van te hebben. Soms is er geen alternatief dan
zelfs (te) duur gas te kopen. De slechtste optie is niets doen en lijdzaam
toezien hoe het bedrijf afglijdt.

Instellingen klimaatcomputerHet stookbeeld van het
bedrijf nalopen is één van de eerste stappen om het gasverbruik te verminderen.
Grafieken laten direct zien of een regeling rustig of onrustig is. Een onrustige
regeling vraagt aanzienlijk meer energie. Laat daarom regelmatig een grafiek
afdrukken van een aantal grootheden. Denk hierbij niet alleen aan de
gerealiseerde temperatuur, maar ook aan de branderstand, raamstand en
schermdoek. Kijk naar de onderlinge samenhang. Op het ene moment zwaar stoken en
een uur later de ramen open zetten, is niet altijd efficiënt. U bent niet de
eerste die tot zijn verrassing de luchtramen ’s nachts open ziet gaan, terwijl
dat helemaal niet de bedoeling is.Een minimum buis veroorzaakt een hoger
energieverbruik, maar heeft ook alleen zin als de minimum buistemperatuur
tenminste 20°C boven de kasluchttemperatuur ligt.De kas opstokken van nacht
naar dag kan geleidelijk, net zoals aan het eind van de dag mogelijk al kan
worden afgebouwd naar de nacht. In het laatste gevel moet zeker worden voorkomen
dat warmte wordt afgelucht als gevolg van de overgang van de dag naar de nacht.
Stem dit in elk geval af met de teeltadviseur.Schermen moeten geleidelijk
open gaan om kouval te voorkomen. Openen in een aantal situaties ook wat later,
waardoor de zon lam worden gebruik om extra warmte in de kas te
krijgen.Vooral bij kleine raamstandopeningen (tot 20 procent) heeft 1
procent meer of minder luchting veel effect op het kasklimaat. Als de
raamstandmelder verkeerd is afgesteld, wordt onnodig gelucht, waardoor energie
verloren gaat.Ten aanzien van de klimaatregeling kunnen vijf stappen worden
gevolgd: 1. analyse bedrijfssituatie; 2. interpretatie van metingen/grafieken;
3. interpretatie van instellingen; 4. veranderen van instellingen; 5.
controleren instellingen en toetsen verwachtingen.

OpstandenBij de glasopstanden valt ook een en ander te
verbeteren. Het zal niemand verbazen dat kieren en gaten dichten een flinke
bijdrage levert aan een minder hoog energieverbruik. Hier hoort ook de
afdichting van de luchting bij. Als die kiert, gaat veel energie verloren.
Weinigen staan er bij dat de staanders van nieuwe kassen een probleem kunnen
opleveren. Nieuwe kassen zijn al snel hoger dan 6 meter. Als dan holle staanders
worden gebruikt die niet volledig zijn afgesloten, ontstaat een
schoorsteeneffect in de kas. Dit leidt al gauw tot een extra energieverlies van
2 tot 5 procent.Voor alles wat u doet geldt: uw bedrijf is geen gokkast,
maar een productiemachine. Waar misschien nog wel iets aan bij te schaven valt,
maar met een beetje onderhoud doet íe het weer goed...

Kader

Energiebalans
Een goed energieplan begint met de opstelling van een energiebalans. De
energiebalans geeft aan wanneer er op het bedrijf warmte nodig is en hoeveel. In
geval van een wkk hoort hier ook het draaischema voor de levering van
elektriciteit aan het openbare net bij. Waar mogelijk met uur-optimalisatie om
zoveel mogelijk te kunnen profiteren van de hoogste uurvergoedingen. Als de
energiebalans bekend is, is vast te stellen welke warmtebronnen worden ingezet
om tot een optimaal energieverbruik te komen. Op basis hiervan kan ook de
kostprijs voor energie worden berekend. Vergeet hierbij niet dat voor het gas
dat in een wkk wordt verbruikt, geen energiebelasting betaald hoeft te worden.
Ook dat levert een besparing op.

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.