Glas

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

“Er is heel zwaar weer op komst”

De glastuinbouw wordt geconfronteerd met de grootste stijging van de brandstofkosten in haar bestaan. Het LEI becijferde de ernst van de situatie. Op grond hiervan vraagt LTO Glaskracht minister Verburg de parel onder de economie te helpen de overgang naar duurzame energie te versnellen. DOOR GERARD BOONEKAMPgerard.boonekamp@reedbusiness.nl

De energiekosten voor de glastuinbouw rijzen zo de pan
uit, dat de bedrijfstak in acute problemen dreigt te raken. LTO Glaskracht
verwacht dat honderden glastuinbouwbedrijven over de kop gaan als op korte
termijn geen maatregelen worden genomen. De belangenorganisatie onderbouwt deze
noodkreet met het recent uitgebrachte LEI-rapport ‘Het effect van de stijgende
energieprijzen voor de Nederlandse glastuinbouw’. De huidige ‘forward
gasprijs’, de prijs die een tuinder nu betaalt wanneer hij gas inkoopt voor
2010, ligt al op bijna 40 cent per kuub (commodityprijs, exclusief). Dat zou
betekenen dat het gas over twee jaar minstens 50 procent duurder is dan tuinders
er nu gemiddeld voor betalen. Het gas zal drie keer zo duur zijn als in 2004.
“Er is heel zwaar weer op komst”, concludeert voorzitter Nico van Ruiten van LTO
Glaskracht.

nog nooit zo snelIn de jaren 2004 tot 2007 stegen de
jaarlijkse aardgaskosten van de hele glastuinbouwsector al met ruim 400 miljoen
euro tot 800 miljoen euro. In 2010 komt daar in de basisvariant (gerekend met de
huidige forward prijzen) nog 475 miljoen per jaar bij. Nog nooit in de
geschiedenis van de glastuinbouw stegen de kosten voor gas zo snel en tot zulke
hoogten.De glastuinbouw is op energiegebied heel gevarieerd geworden. Daarom
maakten de onderzoekers van het LEI onderscheid in sierteelt en glasgroente,
maar ook in verschillende bedrijfstypen binnen die sectoren. Voor de
glasgroenteteelt werden de gevolgen voor vier bedrijfstypen doorgerekend: 3
typen intensieve bedrijven (zonder wkk, met wkk en met wkk + belichting) en 1
type extensieve bedrijven. Daarnaast maakte het LEI rendementsberekeningen voor
de glastuinbouw als geheel.

Gevolgen voor verschillende typenNa een periode met
stabiele prijzen - 2002 tot 2004 - stegen de gasprijzen in de daarop volgende
drie jaar erg snel. Vruchtgroentetelers investeerden echter massaal in een wkk
om stroom terug te kunnen leveren aan het elektriciteitsnet. Daardoor konden zij
hun netto energiekosten sterk verlagen naar een niveau van 3,10 euro per
vierkante meter in 2007 (figuur 2). Vruchtgroentetelers zonder wkk waren vorig
jaar al netto 11,81 euro per vierkante meter kwijt. Het LEI is uitgegaan van 34
kuub gas per vierkante meter. De netto energiekosten zijn steeds exclusief
onderhoud, rente, afschrijving voor de stookinstallatie of wkk. Voor 2010
berekende het LEI dat intensieve teelten zonder wkk voor 17 euro per vierkante
meter aan gas zullen verstoken (+44 procent).Hoewel soms de indruk bestaat
dat bij vrijwel alle vruchtgroentetelers inmiddels een wkk draait, valt dat in
de praktijk erg tegen. Volgens het LEI had in 2007 slechts 34 procent van deze
telers (46 procent van het areaal vruchtgroente) een wkk. Doordat het
elektriciteitsnet vol raakt, zullen er in de komende jaren niet veel meer
bijkomen. Dit betekent dat het merendeel van de telers met een intensief bedrijf
geen makkelijke oplossing zal kunnen vinden voor de enorme
gasprijsverhoging.Het LEI voorspelt ook dat de voordelen van teruglevering
van elektriciteit in de komende jaren steeds minder worden in verband met een
lagere sparkspread (verschil tussen gas- en elektriciteitsprijs). De telers met
een wkk die elektriciteit terugleveren krijgen procentueel de grootste
kostenstijging te verwerken. Het instituut in Den Haag voorspelt dat de netto
energiekosten voor deze telers stijgen naar 9,39 euro per vierkante meter in
2010, bijna drie keer zoveel als in 2007. Toch is dit nog altijd bijna 8 euro
lager dan de kosten op bedrijven zonder wkk.

Belichting verder onder drukDe kostenstijging zal op
de meest energie-intensieve bedrijven, met belichting, het grootst zijn. In 2010
zijn de netto energiekosten nog eens 11 euro per vierkante meter hoger dan in
2007, voorspelt het LEI. Vruchtgroentetelers die belichten zijn dan ruim 34 euro
per vierkante meter kwijt aan energie. Dat is twee keer zoveel als telers zonder
wkk. Naast de hoge gaskosten (gemiddeld 67 kuub per vierkante meter) kochten
deze telers in 2007 gemiddeld netto 35 kWh per vierkante meter aan elektriciteit
in. Het kostenverschil met bedrijven waar de wkk alleen voor
teruglevering van elektriciteit wordt gebruikt, loopt tussen 2007 en 2010 verder
op van 23 naar 25 euro per vierkante meter. Dat is een heel hoge prijs voor
jaarrond levering. Het verschil lijkt bij lange na niet terug te verdienen met
de winterproductie en hogere gemiddelde middenprijzen van vaste klanten. Door de
lage opbrengstprijzen voor tomaten van afgelopen winter is de animo voor
jaarrond produceren al flink getemperd. Het is dan ook niet te verwachten dat
het aandeel belichte teelt veel verder groeit dan de huidige 7 procent van
het areaal vruchtgroente (4 procent van de bedrijven met vruchtgroente).Ook
voor energie-extensieve bedrijven zullen de gevolgen niet uitblijven. Op deze
bedrijven (met een gemiddeld jaarlijks verbruik van 9 kuub gas per vierkante
meter) blijft de kostenstijging absoluut bezien beperkt. In de basisvariant
rekent het LEI op een stijging met 1,42 euro per vierkante meter. Toch betekent
dit dat ook hier de energiekosten ruim 30 procent hoger zullen zijn. Voor veel
telers met deze kleinere bedrijven kan het de genadeklap zijn, nadat zij al
jaren een veel hogere gasprijs hebben betaald.

Rendementen diep in het roodDe netto energiekosten
voor de glastuinbouw als geheel zullen in 2010 gemiddeld 15,10 euro per
vierkante meter bedragen, ruim twee keer zoveel als in 2004. Dit betekent dat de
totale bedrijfskosten in de periode tot 2010 met gemiddeld 30 procent zullen
zijn gestegen. Dit heeft grote gevolgen voor de bedrijfsresultaten, de inkomens
van ondernemers en de financiële besparingen. De situatie was al niet
rooskleurig, aangezien het gemiddeld gezinsinkomen tussen 2004 en 2007 van
37.000 naar 27.000 euro daalde. Door de energiecrisis daalt dat inkomen verder
naar gemiddeld -16.000 euro, berekende het LEI. Over de periode 2002 tot 2007
daalde het gemiddeld bedrijfsresultaat van -30.000 naar -59.000 euro. Het
rendement daalde van 96 naar 94 procent (figuur 1).In 2010 komt het
gemiddeld glastuinbouwbedrijf 7,30 euro per vierkante meter tekort (netto
bedrijfsresultaat) en is het rendement gezakt tot 88 procent. Hiermee daalt het
rendement ver onder de kritische grens. Al in de jaren negentig werd een
percentage van 95 als nodig verondersteld voor continuïteit op lange termijn.
Sindsdien werden de bedrijven veel groter, waardoor juist een hogere
rentabiliteit vereist is in verband met een marktconforme beloning van de
arbeid.De financiële besparing zal dalen tot -66.000 in 2010 (basisvariant).
Dit betekent dat de mogelijkheden om te investeren in energiebesparing en
verduurzaming sterk afnemen en dat zelfs vervangingsinvesteringen uitblijven.
Bedrijven zullen verouderen. De uitweg naar een duurzamer energiegebruik zal
zijn afgesneden als de overheid niet snel een helpende hand toesteekt, aldus LTO
Glaskracht. n

KADER
Voorstellen LTO Glaskracht
LTO Glaskracht vraagt de overheid snel met gerichte maatregelen te
komen: - noodfonds in de vorm van tijdelijke garantieregeling
(Borgstellingsfonds)- verruiming van leningsfaciliteiten (Bijstands Besluit
Zelfstandigen) via gemeenten- intensiveren en het naar voren halen van al
lopende regelingen (energie-innovaties, energiebesparing, groenlabel en
energienetwerken)- nieuw investeringsfonds voor ondersteuning
verduurzamingsplannen uit de extra aardgasbaten van de overheid. - Een goede
afbraak- of ruimte-voor-ruimteregeling voor verdere structuurverbetering

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.