Glas

Achtergrond laatste update:23 dec 2008

Duur gas maakt bio-wkk weer aantrekkelijker

De alsmaar oplopende gasprijzen maken het steeds aantrekkelijker te kijken naar alternatieve duurzame brandstoffen, ook al beknibbelde de overheid flink op subsidies voor bio-wkk’s. Een beperkt aantal telers oriënteert zich op verbranding of vergisting van biomassa.DOOR PETER VISSERpeter.visser@reedbusiness.nl

Na het afschaffen van de gunstige MEP-subsidieregeling
taande de belangstelling voor wkk’s voor bio-brandstoffen. De subsidie die werd
verleend in het kader van de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE) was
vervolgens een flink versoberde uitgave ervan. Stijn Schlatmann van Cogen
Projects bemerkt de laatste tijd echter toch een hernieuwde belangstelling voor
alternatieve duurzame brandstoffen, door de alsmaar stijgende gasprijzen. “Een
aantal telers dat er al langer mee bezig is, komt nu in de opstart- of bouwfase.
Het zou me niet verbazen als er weer een paar nieuwe projecten bijkomen. Ik ben
gematigd positief over de kansen voor het gebruik van biomassa, al zal de
toepassing ervan bescheiden blijven.”Er liggen diverse kansen om lokale
afvalstromen te benutten. Zo kan biogas uit een afvalzuiveringsinstallatie
worden gebruikt. Tot een afstand van ongeveer 5 kilometer is het financieel
haalbaar een kunststof gasleiding naar die installatie aan te leggen, mits deze
niet te veel hinder ondervindt van de bestaande infrastructuur. Verder verwacht
Cogen meer samenwerking tussen landbouwers en glastelers, waarbij de laatste wel
zullen moeten wennen aan minder flexibele lange-termijnafspraken. Ook kan worden
gedacht aan de productie van warmte, elektriciteit en CO2 via stoomproductie met
dunnings- en snoeihout.

Langdurig trajectGeert van Adrichem in Steenbergen had
onder de ‘oude MEP’ de aanschaf van een bio-wkk op palmolie in gang gezet. Kort
daarna schoot de prijs van palmolie de lucht in. “Gelukkig konden we nog zonder
al te veel kleurscheuren van de bestelorders af komen. De plannen zijn in de
ijskast gezet en er is een gewone wkk gekomen. Bij eventuele nieuwbouw zou ik
alternatieve brandstoffen echter toch weer tegen het licht houden. In
vergelijking met die grote schommelingen in de aardgasprijzen kan biomassa over
langere termijn zekerheid geven. Het is nog niet zo’n verkeerde optie.”Ook
biologisch teler Fons Verbeek in Velden werd geconfronteerd met de te dure
palmolie. Hij onderzoekt nu of houtstook een optie is. “Vergisting wordt het
niet. Dat vraagt zo enorm veel transportbewegingen. Er zit aook l een grote
vergister in de buurt, die veel van de beschikbare afvalstromen wegtrekt. Links
en rechts is hier wat snoeihout te krijgen, maar dat is wel wat anders dan een
gewone wkk. Dat is neerzetten, op het net aansluiten en draaien maar. Bij
biomassa is het heel lastig lange-termijn-prijsafspraken te maken. En het vraagt
een lang traject met de overheid. Als je nu een beslissing neemt, ben je over
twee jaar pas aan het stoken.”Hartman in Sexbierum gaat samenwerken met een
naast zijn bedrijf gelegen patat-fabriek die zijn afval gaat vergisten. Eind
juli of begin augustus moet de installatie draaien. Een pijpleiding van 600
meter brengt het biogas naar de kassen. Voor de verbranding worden dezelfde
motoren als voor aardgas gebruikt. Jeroen Hartman: “Er is wel een
voorbehandeling nodig, omdat afvalgas veel agressiever is dan aardgas. Daarom
moeten we ook kijken of de huidige gasleiding nog voldoet of dat een nieuwe
leiding nodig is. We hebben een van de duurdere motoren gekozen. We stellen er
hoge eisen aan, om de kans zo groot mogelijk te maken dat we ook CO2 uit het
biogas veilig kunnen gaan gebruiken.”Paprikabedrijf Vink Sion in Beetgum nam
dit jaar een houtgestookte wkk in gebruik. Snoeihout uit de omgeving is de
brandstof. Eerder is gekeken naar mestvergisting, maar daar kwam te veel
regelgeving en transport bij kijken. Er wordt een nieuwe techniek beproefd om
CO2 selectief te onttrekken aan de rookgassen die onzuiverder en wisselender van
kwaliteit zijn dan bij aardgas. Jaap Vink: “Het koelen van de rookgassen loopt
nog moeizaam, door vervuiling in de stoomketel.” Zouten uit het hout komen in de
hete rookgassen terecht, smelten en slaan neer op waterpijpen die voor
rookgas-condensatie zorgen. “De verwachting was dat het stof zou worden dat je
dan weg kon blazen, maar het vormt een plakkerige laag.” Daarom moet de
installatie regelmatig stil worden gelegd om de kalkafzetting te verwijderen. Er
wordt hard gewerkt aan een oplossing via eerdere koeling van rookgassen. “Voor
de rest draait alles als een tierelier.”

Wachten op gunstiger subsidieAardbeiteler Arno Loos in
Moerstraten vindt de vergoedingen van de nieuwe SDE-regeling ontoereikend. “De
subsidie is nu het knelpunt.” Toch begon hij een jaar geleden met de
vergunningaanvraag voor een wkk en mestvergisting bij een naastgelegen
veeteeltbedrijf. “Als er dan nog een keer een gunstiger stimuleringsregeling
komt, zijn we er klaar voor.” Door later een tweede gasstraat naast de huidige
standaard-wkk te leggen, kan deze in de toekomst ook worden ingezet voor biogas.
Nadeel is dat de aardbeiteelt in de zomer geen warmtevraag kent, waardoor
vrijkomende warmte in die periode geen waarde heeft. Bij ingebruikname zou de
installatie wel het hele jaar door gaan draaien.Paprikateler Pieter
Adriaansen in Achtmaal is voor een bedrijfslocatie in België bezig met houtstook
en vergisting. De houtketel is al gekocht, om zware stookolie voor de verwarming
te besparen. Het gebruik van een biogas-installatie met wkk gaat nog wel een
paar jaar duren. “We zitten nu nog in de knoop met voldoende aansluitcapaciteit
op het netwerk. Bovendien kost de voorbereiding veel overleg met ambtenaren,
maar het is toch wel te doen.” Een voordeel is dat de subsidies in België veel
gunstiger zijn dan in Nederland. “Maar stroomprijzen zijn er weer continu wat
lager.” Een groot deel van de biomassa voor vergisting komt uit mest van een
nabij gelegen slachtkuikenbedrijf. Aan- en afvoer zullen elk zo’n vijf
vrachtwagenbewegingen per dag gaan vragen.Tomatenteler Lans in Rilland
onderzoekt samen met Zeeuwse agrariërs de haalbaarheid van bio-ethanolproductie
uit landbouwproducten. Daarbij komt heel zuivere CO2 vrij. Reststromen van
biomassa uit de bio-ethanolinstallatie gaan in vergisters, die biogas voor wkk’s
op het glastuinbouwbedrijf leveren.Tomatenteeltbedrijf Prinsenland in
Luttelgeest dacht over biovergisting, voor een in aanvraag zijnde extra
wkk-aansluiting. Maar de voorbereiding ligt stil. De subsidies zijn te beperkt
en de prijzen van biobrandstoffen uit de omgeving (zoals maïs) stegen
sterk.

Gezamenlijke aanpakIn het komende glastuinbouwgebied
in Deurne gaat een vergistingsinstallatie ‘groen gas’ produceren, dat bijdraagt
aan de warmte-basislast die met wkk’s wordt geproduceerd. Hierbij komt ook
geproduceerd CO2 vrij. Houtverbrandingsinstallaties gaan de piekvraag opvangen.
Dit betekent dat ze slechts een beperkte periode in het voorjaar draaien.
Volgens Peter Smulders van de Tuinbouw Ontwikkelings Maatschappij is dat
financieel toch haalbaar. Er wordt nog bekeken of er ook een wkk aan gekoppeld
wordt, zodat ze ook in de basislast mee kunnen draaien.Bij tuinbouwgebied
Bergerden kochten samenwerkende akkerbouwers grond voor de plaatsing van een
bio-vergister en zijn de bouw- en milieuvergunningen rond. Het is nu afwachten
of details van de definitieve SDE-regeling gunstig genoeg worden om
daadwerkelijk te starten met het project. De bedoeling is het biogas op te
werken naar aardgaskwaliteit, zodat het geïnjecteerd kan worden in de
aardgasleiding. Bergerdense glastelers kunnen het op deze manier in hun
bestaande wkk’s gebruiken.

Kader

Redelijk betrouwbare techniek
Stoken op palmolie, met aangepaste dieselmotoren, leek eerst een
betrouwbare vorm van biomassa-gebruik, met lage transportvolumes. Door een
stijgende marktvraag werden natuurlijke oliën echter te duur. Daarnaast gaven
berichten over het kappen van regenwouden het duurzame imago een knauw.
Ondertussen begon de technologie voor houtverbranding en vergisting al redelijk
betrouwbaar te worden. Er wordt hard gewerkt aan onderzoek naar toevoeging van
enzymen, waardoor in vergistingsinstallaties het omzettingsrendement van
biomassa naar methaan sterk verbetert. Cogen Projects en het ondernemersplatform
Bio-wkk van het PT hebben de Handleiding Biomassa wkk opgesteld, dat de stappen
aangeeft in het traject van idee tot verwezenlijking van een bio-wkk. Deze
handleiding is online beschikbaar via energiek2020.nu.

Redactie GFActueel

Of registreer je om te kunnen reageren.