Schaalvergroting, gids naar succes?

Peter Verschuren

Teler

Teler van broccoli in Raamsdonk

20 jan 2010 - Schaalvergroting gaat met steeds grotere sprongen aangedreven door diverse mechanismen.

In een breder economisch verband is zichtbaar dat schaalvergroting een onontkoombaar gegeven is. Bedrijven die niet groeien zijn ten dode opgeschreven, een prooi voor andere bedrijven die wel groeien. Zelfs in de publieke sector is groeien een gegeven. Gemeenten , onderwijsinstellingen en ziekenhuizen fuseren op zoek naar schaalvoordelen. Het groeimodel wordt misschien wel het best geïllustreerd in de regelgeving van het monetaire systeem in het eurogebied. Als streefdoel voor de geldgroei geldt een percentage van 4% en voor de inflatie van 2%. Impliciet wordt hier gezegd dat de productie met 2% omhoog moet om dit sommetje te laten kloppen.

Afhaken in de race
In de tuinbouw gelden geen regels. Schaalvergroting gaat met steeds grotere sprongen aangedreven door diverse mechanismen. Iemand die in loondienst werkt krijgt jaarlijks loonsverhoging.  Als ondernemer moet je dus ook ieder jaar iets meer winst maken anders raak je achterop. Een loonsverhoging voor de medewerkers betekent echter voor  iedere ondernemer een kostenverhoging die ook nog goedgemaakt moet worden, dus ga je dubbelop. De voor de hand liggende oplossing is schaalvergroting . Subsidie, ondernemersprijzen, banken, accountants en concentratie aan afnemerskant sturen allemaal naar dezelfde richting. Niet meedoen in deze race betekent afhaken als toekomstgerichte onderneming

Wereldbol niet groter
Overproductie is altijd een neveneffect van schaalvergroting. Dit wordt opgelost doordat een deel van de productie gesaneerd wordt. Deze cyclus van schaal vergroten –saneren – schaal vergroten is al bezig sinds de eerste boeren 8000 jaar geleden vanuit Mesopotamië Europa binnenkwamen. Het moge duidelijk zijn dat dit proces niet zomaar gekeerd kan worden. Toch is dit groeimodel niet duurzaam. De wereldbol is niet groter, dus op een gegeven moment houdt het op.

Evolutiemodel
Lekkere keuze is dat. Niet meegaan in de schaalvergroting en meteen afhaken of wel meegaan in een strijd om te overleven en het naar alle waarschijnlijkheid toch nog af moeten leggen op langere termijn.
Er is echter nog een ander, ouder model wat al vele miljoenen jaren meegaat, namelijk het evolutiemodel. Het is niet het grootste individu, maar het individu dat het best is aangepast aan zijn omgeving dat de meeste kans heeft om te overleven. Dit biedt een kans om te ontsnappen aan het groeimodel. Maak uw afweging en doe een keuze. Want wie is nu de beste ondernemer, degene die met vijf hectare tomaten een inkomen verdient of degene die daar vijftig hectare voor nodig heeft?