Meten is weten

Arie de Gelder

WUR Glastuinbouw

Onderzoek bij WUR Glastuinbouw

03 nov 2009 - Trek niet te snel conclusies, kijk naar de resultaten na zorgvuldige analyse.

U kent bovenstaande stelling vast wel. Ga niet af op je ‘goede gevoel’, maar baseer je uitspraken op harde cijfers. Ik moet daar deze dagen geregeld aan denken. Bij de opzet van de experimenten voor volgend jaar moeten we kiezen wat we allemaal gaan meten. Voor gewasmanagement bij geconditioneerd telen willen we alles van de processen in de plant weten en begrijpen.
Om goed te kunnen analyseren wat er in de plant gebeurt moet een hele lijst van factoren van het klimaat en condities van de plant worden vastgelegd en dat op veel verschillende momenten. De moderne technologie heeft een reeks van sensoren opgeleverd. Gegevens opslaan en verzenden is geen probleem. Toch zitten er wel een paar haken en ogen aan dit geheel.

Sensoren
Is de sensor wel goed geijkt? Als u in een winkel bananen afweegt moet de weegschaal zijn gecontroleerd door een instantie die goedkeuring verleent. Als u bij een tankstation benzine haalt is de afgifte nauwkeurigheid geijkt. Maar is de meetbox die de temperatuur registreert ook zo geijkt? Staat de sensor voor meting van de lichtsom op de juiste plaats. Al weer enige weken terug kwam het KNMI over de plaats van de temperatuurmeting negatief in het nieuws. En laat ik eerlijk zijn, zelf maak je op dit punt ook wel eens een fout. Toename van het aantal mogelijkheden om te meten is prima, maar we moeten het onderhoud daarbij niet achter laten lopen. Dat geldt voor onderzoek en praktijk.

Interpretatie
Andere risico’s die we lopen zijn dat we de metingen niet juist interpreteren. Is er wel een logisch verband tussen wat we gemeten hebben en het proces dat we willen begrijpen? Geeft de meting van 1 cm2 blad goede informatie over 3 ha blad in een kas van 1 ha? Bij interpretatie van onderzoek is statistiek een belangrijk hulpmiddel, vooral bij het bepalen van effecten in complexe systemen. Passen we daarbij de juiste methoden toe? Aandachtspunten; die als we te lichtvaardig zijn tot verkeerde conclusies leiden.

Juiste conclusies
De praktijk wil graag snel informatie uit proeven en het liefst met eigen ogen het resultaat zien en trekt daaruit conclusies. Toch wil ik u en mezelf de spiegel voorhouden. Trek niet te snel conclusies, maar kijk naar de resultaten na een zorgvuldige analyse. Dat laatste kost tijd. Laat onderzoekers daarvoor de ruimte, binnen afgesproken termijnen. Alleen als alle onderdelen van een onderzoek – opzet, uitvoering, analyse en rapportage – goed zijn uitgevoerd is de sector weer een stap verder geholpen.