Artikel

Elstar nog eenzaam aan de top

0 53 Algemeen

Elstar is veruit de meest verkochte appel in Nederland. Dat blijkt uit een panel huishoudens van het Productschap Tuinbouw. Mogelijk wordt die positie in de toekomst bedreigd door de nieuwste rassen van eigen bodem. Maar waarschijnlijker is dat het marktaandeel 'via natuurlijk verloop' afneemt, want vooral ouderen kopen Elstar.Door Anton OostveenFreelance Journalist

De deelnemers aan de hardfruitdag van The Greenery in december hadden de primeur. Uit een overzicht van verkochte volumes per appelras bleek Elstar tweemaal zo goed te scoren als Jonagold. En het aantal verkochte kilo's Elstar is net zo groot als alle kilo's van de overige rassen samen. Je hoeft geen wiskundige te zijn om daaruit op te maken dat Elstar een volumeaandeel heeft van 40 procent, evenveel als de groep overige rassen. Resteert voor nummer twee Jonagold een aandeel van 20 procent.Huishoudboekjes vergelijkenHet verrassende marktaandeel van Elstar blijkt uit de aankopen van een groep huishoudens, die onder andere voor het Productschap Tuinbouw (PT) precies bijhouden wat voor fruit ze kopen en hoeveel ze daarvoor betalen. Het PT verwerkt en vergelijkt deze gegevens iedere drie jaar. Eind december werden de eerste drie kwartalen van 2005 bekendgemaakt. Dat leverde een interessante vergelijking op met dezelfde periode in 2002 en 1999. De periode van drie jaar sluit het eventuele effect van een beurtjaar uit.De huishoudboekjes van het panel laten zien hoe vaak, waar, door wie en voor hoeveel Elstar en Jonagold, maar ook bijvoorbeeld Fuji en Pink Lady worden verkocht. Het zegt daarmee ook iets over het perspectief van de nieuwe Nederlandse rassen. Daarnaast wordt duidelijk in hoeverre appels zich handhaven ten opzichte van ander fruit.Aandeel appels daalt verderHet 'ABC-fruit' (appels, bananen en citrusvruchten) blijft het meest verkocht. Maar het verschil met peren, kiwi's en nectarines wordt kleiner. De verkoop van bananen is gelijk gebleven en die van appels en sinaasappels licht gedaald, wat ten goede komt aan onder andere peren en nectarines. Ook aardbeien en meloenen worden meer verkocht, maar beide kunnen ook als groente gedefinieerd worden.De totale hoeveelheid appels mag in 2005 iets afgenomen zijn ten opzichte van 2002, het aandeel Elstar is daarbinnen fors gegroeid. De voorgaande jaren was een op de drie verkochte appels een Elstar. Vorig jaar was dat 40 procent, waarmee Elstar veruit de meest verkochte appel in Nederland is. In 1999 volgde Jonagold met 27 procent nog op de voet, maar dat aandeel is gedaald tot iets meer dan 20 procent.Eenzaam aan de topDe extra verkopen van Elstar vallen nog meer op ten opzichte van de nieuwe rassen uit de jaren negentig. Braeburn, Royal Gala en Fuji realiseerden in 1999 nog maar een marktaandeel van 1 of 2 procent. Drie jaar later was dat toegenomen tot respectievelijk 6, 5 en 3 procent. Pink Lady werd tot die tijd vrijwel niet verkocht. De afgelopen drie jaar zijn deze marktaandelen echter niet toegenomen. Met andere woorden, Elstar staat eenzaam aan de top, op toenemende afstand gevolgd door Jonagold. Het sortiment in het boodschappenkarretje wordt aangevuld met zeker acht andere rassen die geen van alle een groter marktaandeel hebben dan 10 procent.Grote prijsverschillenUit de prijzen die de huishoudens voor hun appels betalen, bleek dat in 2002 vrijwel alle rassen dubbeltjes duurder waren dan in 1999. Het PT denkt dat de invoering van de euro daarbij een rol heeft gespeeld. Vorig jaar waren de prijzen weer terug op het niveau van 1999. De prijzenoorlog tussen de supermarkten zal daarop van invloed zijn geweest.Per ras zijn de verschillen in prijs aanzienlijk. Bij Golden Delicious en Granny Smith zakte de prijs vorig jaar ten opzichte van 2002, maar niet zover als bij de overige rassen. Met 1,51 euro per kilo is dat groene ras net zo duur als Royal Gala, Fuji en Braeburn. Vooral van Braeburn is het de vraag hoe de prijs zich verder ontwikkelt. Op dit moment is de concurrentie op de Europese markt scherp, zo blijkt uit gegevens van de Duitse Zentrale Markt- und Preisberichtstelle. Maar geven retailers dat ook structureel door aan de consument?Pink Lady is veruit de duurste appel. Deze appels kostten in 2005 meer dan twee euro per kilo. Waarschijnlijk worden ze daarom zo weinig verkocht, want ze zijn ruim twee keer zo duur als Elstar (90 cent) en Jonagold (87 cent). Afgaande op de huishoudens in het panel van het PT bedraagt het marktaandeel hooguit 1 procent.Voorkeur van oudere consumentHet PT analyseerde ook waar de verschillende appelrassen worden gekocht. Elstar is overal de meest verkochte appel, maar in de supermarkt is deze positie met 38 procent niet zo overheersend als op de markt (44 procent) of in de groentewinkel (43 procent). Het is opvallend dat zowel op de markt als in de groentewinkel een op de tien appels een Fuji is. Jonagold doet het juist goed in de supermarkt.Uit de gegevens over de huishoudens blijkt een mogelijke verzwakking van de toppositie van Elstar. Het zijn vooral gepensioneerde consumenten die Elstar kopen. Een op de twee appels is bij hen Elstar, waarbij ouderen met de beste inkomens iets vaker Braeburn, Gala of Fuji kopen. Ook bij andere categorieen huishoudens is Elstar meer in trek als de bestedingsruimte kleiner is. Als het aan de jongeren en tweeverdieners lag, zou dat aandeel flink lager uitvallen dan 40 procent. Bij hen is namelijk minder dan een op de drie gekochte appels Elstar.KaderWie vliegt er uit het schap?De nieuwste rassen Junami, Rubens, Kanzi en Wellant moeten de komende jaren een plek zien te veroveren op het boodschappenlijstje van de huishoudens van het PT. Die zijn immers representatief voor alle Nederlandse huishoudens. Blijft de vraag ten koste van welk(e) ras(sen) dat gaat en welk ras uit de supermarktschappen vliegt. Fuji wordt bijvoorbeeld al weinig via dit verkoopkanaal verkocht. Of nemen ze geleidelijk het aandeel over dat Jonagold prijsgeeft? Want Jonagold wordt zeker sinds dit jaar meer gerooid dan geplant. Toch kan dit ras aantrekkelijk zijn, zo blijkt uit de recente actie van C1000. Met een actieprijs van 49 cent per kilo vertienvoudigde het aantal verkochte kilo's.Het is ook interessant te volgen of de nieuwe rassen het marktaandeel van Elstar kunnen bedreigen. Uit de ontwikkelingen in de afgelopen drie jaren blijkt de sterke positie van Elstar die met de komst van SmartFresh nog verder is verbeterd. In hoeverre kunnen de nieuwe rassen daar verandering in brengen? Dat zal blijken uit de boodschappenlijstjes van 2008!

door Redactie GFActueel laatste update:23 dec 2008

reageer

Of registreer je om te kunnen reageren.